Ece Neden 43 Buldu?
Ece 72 − 35 işleminin sonucunu 43 buldu. Doğrusu 37. Hata nerede?
Birlerde üstte 2, altta 5 var. Ece "2'den 5 çıkmaz" demek yerine 5'ten 2'yi çıkarıp 3 yazdı. Onlarda 7 − 3 = 4 yaptı. Sık yapılan hata budur: her basamakta büyükten küçüğü çıkarmak. Öğrenci "çıkmıyor" demekten kaçınır, rakamların yerini değiştirir. Kural değişmez: her basamakta üstteki sayıdan alttaki çıkarılır.
Bir Onluğu Bozunca
Üstteki rakam küçükse bir üst basamaktan 1 alınır. 452 − 128 işlemine bakalım.
(1) Birler: 2'den 8 çıkmaz. Onlardan 1 onluk al: 12 − 8 = 4.
(2) Onlar: 5 onluk 4'e indi. 4 − 2 = 2.
(3) Yüzler: 4 − 1 = 3.
Sonuç 324.
Evde oyun parasıyla gösterin: bir 10'luğu bankaya verip on tane 1'lik almak, bozmanın ta kendisidir.
İkinci hata bozduktan sonra çıkar. Çocuk birlerde 12 − 8 = 4 yapar ama onlarda 5'i 4'e indirmeyi unutur: 5 − 2 = 3 der ve 334 bulur. Bozulan onluğun yerine küçük bir çizik atmak bu unutkanlığı önler.
Sıfırlı Sayıdan Çıkarma
Kitapçıda 250 defter vardı, 135'i satıldı. Kaç defter kaldı? 250 − 135.
Birlerde 0'dan 5 çıkmaz. Onlardan bir onluk bozulur: 10 − 5 = 5. Onlarda 5 onluk 4'e inmişti: 4 − 3 = 1. Yüzler: 2 − 1 = 1. Kalan 115 defter.
Kontrol: 115 + 135 = 250. Toplamla çıkarma birbirinin tersidir; her çıkarma böyle denetlenir.
Sayı Doğrusunda Geri Sıçramak
Bazı sorularda işlem sayı doğrusunda gösterilir: 400'den 100 geri, sonra 30 geri. Önce 300'e, sonra 270'e varılır. Büyük sıçramayla başlamak zihinden çıkarmayı hızlandırır. 500 liralık bisiklete 250 lira indirim yapıldıysa yeni fiyat 250 liradır; yarısını çıkarmak yarısını bırakır.
Çıkarma Hangi Soruda Saklı?
"Kaç kaldı?", "Kaç fazla?", "İndirimli fiyat kaç?", "Kaç eksik?" Dördü de çıkarmayla çözülür. Soruyu okurken bu kalıbın altını çizmek işi kolaylaştırır.
- Kitap takibi: 180 sayfalık kitabın 65 sayfası okundu. Kaç sayfa kaldı? 115.
- Yaş farkı: Dede 72, torun 9 yaşında. Fark kaç? 63 yıl.
- Yanlışı yakala: Bir çıkarmayı bilerek ters çıkarmayla yapın. Çocuk toplamayla kontrol edip hatayı bulsun.
Sık sorulanlar
72 − 35 işleminde 43 bulan öğrenci ne hata yapmıştır?
Birlerde 2'den 5 çıkmadığı için onluk bozması gerekirken 5'ten 2'yi çıkarmıştır. Doğru sonuç 37'dir.
Onluk bozmak ne demektir?
Bir onluğu 10 birliğe çevirip birlere eklemektir. Onlar basamağı 1 azalır.
Çıkarma işlemi nasıl kontrol edilir?
Fark ile çıkan toplanır, eksilen bulunmalıdır: 115 + 135 = 250.