Kürdan ve Oyun Hamuru
Masaya bir kutu kürdan ve biraz oyun hamuru koyun. Çocuğunuzdan bir küp yapmasını isteyin. Kaç kürdan, kaç hamur topu gerekecek?
Küpün her kenarı bir kürdan olur: bunlara ayrıt denir, küpte 12 tane var. Kürdanların birleştiği her hamur topu bir köşedir: 8 tane. Kürdanların çevrelediği her kare bir yüzdür: 6 tane.
Dikdörtgenler prizması için de aynı sayılar gerekir: 12 kürdan, 8 hamur topu. Fark yalnız kürdanların boyundadır; küpte hepsi eşit, prizmada uzun ve kısa kürdanlar karışıktır.
Cisimlerin Sayıları
Küp: 6 yüz (hepsi eş kare) · 12 ayrıt · 8 köşe
Kare prizma: 6 yüz (2 kare, 4 dikdörtgen) · 12 ayrıt · 8 köşe
Dikdörtgenler prizması: 6 yüz (hepsi dikdörtgen) · 12 ayrıt · 8 köşe
Üçgen prizma: 5 yüz · 9 ayrıt · 6 köşe
Silindir, koni ve kürenin yüzeylerinde eğri kısımlar var; kürdanla yapılamazlar. Kürenin ne köşesi ne ayrıtı vardır. Koninin tek bir tepe noktası bulunur.
Eğri yüzeyin işe yarar bir sonucu var: yuvarlanmak. Masaya bir konserve kutusu, bir de çay kutusu koyup hafifçe itin. Silindir yuvarlanır, prizma kayar. Top her yöne yuvarlanır; koni ise kendi tepesinin çevresinde döner.
Açınım: Kutuyu Düzleme Sermek
Boş bir diş macunu kutusunu kenarlarından kesip masaya açın. Ortaya çıkan düz şekle o cismin açınımı denir. Küpün açınımında 6 eş kare vardır. Silindirin açınımı 2 daire ve 1 dikdörtgendir; koninin açınımı 1 daire ve 1 daire dilimidir.
Sık Yapılan Hata: Görünmeyen Yüzleri Unutmak
Kitaptaki çizimde bir kutunun en fazla 3 yüzü görünür. Çocuk gördüğünü sayar ve "3 yüz" der. Oysa arkada, altta ve öbür yanda 3 yüz daha var. Hediye kutusunu kâğıtla kaplamak isteyen biri 6 parça kâğıt keser.
İkinci karışıklık ayrıt ile köşe arasında. Ayrıt bir çizgidir, kürdan gibi. Köşe bir noktadır, hamur gibi.
Şekiller: Kare Bir Dikdörtgendir
Dikdörtgenin 4 köşesi de dik açıdır, karşılıklı kenarları eşittir. Kare de bu şartları sağlar; üstelik 4 kenarı eşittir. Bu yüzden her kare bir dikdörtgendir, ama her dikdörtgen kare değildir.
Üçgenler kenarlarına göre ayrılır: 3 kenarı eşitse eşkenar, 2 kenarı eşitse ikizkenar, hiçbiri eşit değilse çeşitkenar üçgen.
Evde: Mutfak Dolabında Cisim Avı
- Dolaptan 4 nesne seçin: çay kutusu, konserve, dondurma külahı, top. Her birinin hangi cisme benzediğini çocuk söylesin.
- Kürdanla bir üçgen prizma yapsın; kullandığı kürdan ve hamur sayısını yazsın. (9 ve 6)
Sık sorulanlar
Dikdörtgenler prizmasının kaç ayrıtı ve kaç köşesi vardır?
12 ayrıtı ve 8 köşesi vardır; yüz sayısı 6'dır.
Açınımı 2 daire ve 1 dikdörtgen olan cisim hangisidir?
Silindir. Daireler alt ve üst taban, dikdörtgen yan yüzeydir.