Denklem, Eşitsizlik ve Oran — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Birinci Dereceden Denklemler

$ax + b = 0$ biçimindeki denklemin çözümü $x = -\frac{b}{a}$'dır ($a \neq 0$).

Çözüm yöntemi: bilinmeyenler bir tarafa, sayılar diğer tarafa toplanır; eşitliğin iki tarafına aynı işlem uygulanır.

$3x - 7 = 2x + 5$
$3x - 2x = 5 + 7$
$x = 12$

$a = 0$ ise: $b = 0$ iken sonsuz çözüm, $b \neq 0$ iken çözüm yoktur.

Eşitsizlikler

Denklemle aynı kurallar geçerlidir, tek fark dışında:

Eşitsizliğin iki tarafı negatif bir sayıyla çarpılır ya da bölünürse yön değişir.

$-2x > 6$
$x < -3$  (yön döndü)

Çözüm kümesi aralık gösterimiyle yazılır: $x \in (-\infty, -3)$

Oran, Orantı ve Mutlak Değer

Doğru orantı: biri artarken diğeri artar, $\frac{a}{b}$ sabittir.
Ters orantı: biri artarken diğeri azalır, $a \cdot b$ sabittir.

4 işçi bir işi 6 günde bitiriyorsa, 8 işçi 3 günde bitirir ($4 \cdot 6 = 8 \cdot 3 = 24$).

Mutlak değer: sayının sıfıra uzaklığıdır, hiçbir zaman negatif olmaz.

$|x| = a$ ise $x = a$ ya da $x = -a$ — iki çözüm vardır.

Sık Yapılan Hata

Eşitsizliği negatif sayıyla bölerken yönü çevirmemek. $-2x > 6$ işleminde sonuç $x > -3$ değil, $x < -3$'tür.

İkinci hata: mutlak değerli denklemde tek çözüm yazmak. $|x - 2| = 5$ için hem $x = 7$ hem $x = -3$ çözümdür.

Sık sorulanlar

Eşitsizliğin yönü ne zaman değişir?

İki taraf negatif bir sayıyla çarpıldığında ya da bölündüğünde.

$|x| = 5$ denkleminin kaç çözümü vardır?

İki: $x = 5$ ve $x = -5$. Mutlak değer sıfıra uzaklık olduğu için iki yön de sağlanır.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • MAT.9.2.1

    Gerçek sayılarda f(x) = x şeklinde tanımlı doğrusal referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen g(x) = a ∙ f(x ±

  • MAT.9.2.2

    Gerçek sayılarda m(x) = ± |ax ± b| ± c (a, b, c ∈ℝ, a ≠ 0) şeklinde tanımlı mutlak değer fonksiyonlarının nitel özelliklerini incelemek için doğrusal fonksiyonlara bağlı analojik akıl yürütebilme

  • MAT.9.2.3

    Doğrusal fonksiyonlarla ifade edilebilen denklem ve eşitsizlikler içeren problem çözebilme

Nicelikler ve Değişimler testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.