Diziler ve Seriler — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Dizi Kavramı

Dizi, tanım kümesi doğal sayılar olan bir fonksiyondur: $a: \mathbb{N} \to \mathbb{R}$

$(a_n)$ gösterimi kullanılır; $a_n$ dizinin genel terimidir.

Genel terim bilindiğinde herhangi bir terim doğrudan hesaplanabilir — dizinin başından itibaren gitmek gerekmez.

Dizi monoton artan ise $a_{n+1} > a_n$, monoton azalan ise $a_{n+1} < a_n$'dir.

Aritmetik Dizi

Ardışık terimler arasındaki fark sabittir.

$a_n = a_1 + (n-1)d$

İlk $n$ terimin toplamı:

$S_n = \dfrac{n(a_1 + a_n)}{2} = \dfrac{n\left[2a_1 + (n-1)d\right]}{2}$

Aritmetik dizide herhangi bir terim, komşularının aritmetik ortalamasıdır.

Geometrik Dizi ve Seri

Ardışık terimler arasındaki oran sabittir.

$a_n = a_1 \cdot r^{n-1}$

$S_n = \dfrac{a_1(r^n - 1)}{r - 1}$  ($r \neq 1$)

Sonsuz geometrik seri yalnızca $|r| < 1$ iken toplanabilir:

$S = \dfrac{a_1}{1 - r}$

$0{,}999\ldots = 1$ eşitliği bu formülle kanıtlanır.

Sık Yapılan Hata

Sonsuz seri formülünü $|r| \geq 1$ durumunda kullanmak. $|r| \geq 1$ ise seri ıraksar ve toplamı yoktur.

İkinci hata: genel terim formülünde $(n-1)$ yerine $n$ yazmak. İlk terim $n = 1$ için elde edildiğinden çarpan $(n-1)$'dir.

Sık sorulanlar

Sonsuz geometrik seri ne zaman toplanabilir?

Ortak çarpanın mutlak değeri 1'den küçükse ($|r| < 1$). Aksi hâlde seri ıraksar.

Aritmetik dizide bir terim komşularıyla nasıl ilişkilidir?

Her terim, kendisinden önceki ve sonraki terimin aritmetik ortalamasıdır.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • MAT.11.3.5

    f (x) = loga x (a > 0, a ≠ 1, x > 0 ) şeklinde tanımlı logaritmik referans fonksiyonun nitel özellikleri ile bu fonksiyondan türetilen [ g(x) = k ∙ f (mx ±

  • MAT.11.3.6

    Gerçek yaşam durumlarında üstel ve logaritmik fonksiyonlarla ifade edilen denklem ve eşitsizlikleri içeren problemler çözebilme

Nicelikler ve Değişimler (2) testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.