Üslü ve Köklü Sayılar — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Üs Kuralları

$a^m \cdot a^n = a^{m+n}$
$\dfrac{a^m}{a^n} = a^{m-n}$
$(a^m)^n = a^{m \cdot n}$
$a^{-n} = \dfrac{1}{a^n}$
$a^0 = 1$  ($a \neq 0$)

Negatif üs sayıyı negatif yapmaz; çarpmaya göre tersini alır.

$(-2)^4 = 16$ ama $-2^4 = -16$ — parantez hangi ifadenin üslendiğini belirler.

Köklü İfadeler

$\sqrt[n]{a^m} = a^{\frac{m}{n}}$ — kök, kesirli üstür.

$\sqrt{a} \cdot \sqrt{b} = \sqrt{ab}$
$\dfrac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}} = \sqrt{\dfrac{a}{b}}$

Toplama ve çıkarmada bu geçerli değildir: $\sqrt{9} + \sqrt{16} = 3 + 4 = 7$, ama $\sqrt{25} = 5$. Yani $\sqrt{a} + \sqrt{b} \neq \sqrt{a+b}$.

Köklü ifadeler ancak kök içleri aynıysa toplanır: $2\sqrt{3} + 5\sqrt{3} = 7\sqrt{3}$

Payda Rasyonelleştirme ve Bilimsel Gösterim

Tek terimli paydada kökle çarpılır:

$\dfrac{1}{\sqrt{3}} = \dfrac{\sqrt{3}}{3}$

İki terimli paydada eşleniği ile çarpılır:

$\dfrac{1}{\sqrt{5}-\sqrt{2}} = \dfrac{\sqrt{5}+\sqrt{2}}{3}$

Bilimsel gösterim: $a \times 10^n$ ($1 \leq a < 10$). $0{,}000042 = 4{,}2 \times 10^{-5}$

Sık Yapılan Hata

Kökleri toplarken kök içlerini toplamak: ✗ $\sqrt{9}+\sqrt{16} = \sqrt{25}$. Sol taraf 7, sağ taraf 5'tir.

İkinci hata: negatif üssü negatif sonuç sanmak. $2^{-3} = \frac{1}{8}$ — pozitif bir sayıdır.

Sık sorulanlar

$\sqrt{a} + \sqrt{b} = \sqrt{a+b}$ doğru mudur?

Hayır. Çarpma ve bölmede kök dağılır, toplama ve çıkarmada dağılmaz.

Negatif üs ne anlama gelir?

Sayının çarpmaya göre tersini: $a^{-n} = \frac{1}{a^n}$. Sonuç negatif olmaz.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • MAT.10.3.1

    Bir doğal sayı ile asal çarpanları ve bölenleri arasındaki ilişkilere dair çıkarım yapabilme

  • MAT.10.3.2

    Birden çok doğal sayının ortak bölenleriyle bunların en büyüğü ve ortak katlarıyla bunların en küçüğü arasındaki ilişkilere dair muhakeme yapabilme

  • MAT.10.3.3

    Bir doğal sayının belirli doğal sayılara bölümünden kalanlarına dair muhakeme yapabilme

Sayılar testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.