Fırında Satılan Ekmekler: 128 + 95
Bir fırında sabah 128, öğleden sonra 95 ekmek satıldı. O gün toplam kaç ekmek satıldı?
Sayılar alt alta, birler birlerin altına gelecek şekilde yazılır. Sağdan başlanır.
(1) Birler: 8 + 5 = 13 → 3 yaz, 1 onluk elde.
(2) Onlar: 2 + 9 + 1 = 12 → 2 yaz, 1 yüzlük elde.
(3) Yüzler: 1 + 1 = 2.
O gün 223 ekmek satılmış.
Bu işlemde iki kez elde çıktı. Elde neden yukarı yazılır? Çünkü 10 birlik bir onluk, 10 onluk bir yüzlük eder; bir üst basamağa taşınır.
Hizayı Kaçırınca
Sık yapılan hata, iki basamaklı sayıyı sola dayayarak yazmaktır. 95'in 9'u yüzlerin altına kayarsa çocuk aslında 128 + 950 toplar ve 1078 bulur. Sonuç 1000'i geçtiyse ve sayılar bu kadar büyük değilse hizaya bakın. Kareli defter bu hatayı büyük ölçüde önler: her kareye bir rakam.
Üç Sayıyı Toplarken Eş Bul
Üç sınıfta 24, 26 ve 30 öğrenci var. Hepsi kaç kişi? Soldan sağa gitmek zorunda değiliz. 24 ile 26'nın birlikleri 10 tamamlar: 24 + 26 = 50. Sonra 50 + 30 = 80. Toplananların yeri ve sırası değişse de toplam değişmez.
Yüzlüklerde de aynı kolaylık var. 320 + 180: yüzler 300 + 100 = 400, onlar 20 + 80 = 100. İkisi birlikte 500. Çiftlikte 320 tavuk ve 180 ördek varsa 500 kümes hayvanı vardır.
Eksik Parça: 128 + ? = 200
Burada toplam belli, bir toplanan eksik. İki yol var.
İleri sayarak: 128'den 130'a 2, 130'dan 200'e 70. Eksik sayı 2 + 70 = 72.
Çıkararak: 200 − 128 = 72.
Kontrol ne kolay: 128 + 72 = 200.
Hangi yolu seçmeli? Sayılar yuvarlak bir sayıya yakınsa ileri saymak daha az hata ettirir. 128'i 130'a, 130'u 200'e tamamlamak, 200'den 128 çıkarırken iki kez bozmaktan kolaydır.
Evde Toplama
- Yolculuk: Tatil yolunda ilk gün 245 km, ikinci gün 178 km gidildi. İki günde kaç km? 423 km.
- Kaç eksik? Kumbarada 164 lira var, bisiklet için 250 lira lazım. Kaç lira daha gerekir? 86 lira.
- Kolay sıra: 35 + 48 + 65 işlemini önce hangi ikisini toplayarak kolaylaştırırsınız?
Sık sorulanlar
Toplama işlemine hangi basamaktan başlanır?
Birler basamağından başlanır ve sola doğru gidilir. Elde bir üst basamağa eklenir.
128 + ? = 200 işleminde eksik sayı kaçtır?
72'dir. 200 − 128 = 72; kontrol: 128 + 72 = 200.
Üç sayı toplanırken sıra değiştirilebilir mi?
Evet. 24 + 26 + 30 işleminde önce 24 + 26 = 50 bulunur, sonra 30 eklenir; toplam 80.