İndirim ve Zam
İndirim: yeni fiyat, eski fiyatın $(100 - a)\%$'sidir.
%20 indirimli fiyat = eski fiyatın %80'i.
Zam: yeni fiyat, eski fiyatın $(100 + a)\%$'sidir.
%20 zamlı fiyat = eski fiyatın %120'si.
250 TL'lik ürüne %20 indirim: $250 \cdot 0{,}80 = 200$ TL
Art Arda Yüzdeler
Yüzdeler toplanmaz. Her yüzde bir öncekinin sonucu üzerinden hesaplanır.
%20 zam, sonra %20 indirim:
$100 \rightarrow 120 \rightarrow 96$
Başlangıca dönülmez, %4 kayıp oluşur. Bu soru LGS'de sıkça sorulur.
Kâr ve Zarar
Kâr ve zarar maliyet üzerinden hesaplanır.
Maliyeti 400 TL olan ürün %25 kârla satılırsa:
$400 \cdot 1{,}25 = 500$ TL
Dikkat: "satış fiyatının %25'i kâr" ile "maliyetin %25'i kâr" farklı sonuç verir; soruda hangisi denmişse ona göre hesapla.
Sık Yapılan Hata
Art arda gelen zam ve indirimi toplayıp "değişmedi" demek. İkinci yüzde yeni fiyat üzerinden alındığı için sonuç başlangıçtan farklıdır.
İkinci hata: kârı satış fiyatı üzerinden hesaplamak. Aksi belirtilmedikçe ölçüt maliyettir.
Sık sorulanlar
%20 zam sonra %20 indirim eski fiyatı verir mi?
Hayır. 100 TL → 120 TL → 96 TL olur; %4 kayıp oluşur.
Kâr hangi tutar üzerinden hesaplanır?
Aksi söylenmedikçe maliyet üzerinden. Satış fiyatı üzerinden hesaplanırsa soruda açıkça belirtilir.