Bir Haftalık Ekran Grafiği
7 gün boyunca çocuğun tablet, telefon ve televizyon başında geçirdiği süreyi yazın. Hafta sonunda sütun grafiği çizin: pazartesi 2 saat, cumartesi 5 saat gibi. En uzun sütun hangi gün? O gün başka ne yapılamadı?
Uzun süre ara vermeden tablet kullanınca göz ağrısı ve boyun tutulması başlar. Teknoloji yararlıdır; zararı kullanım biçiminden gelir. Uzmanların sık verdiği öneri, okul dışı eğlence amaçlı ekranı günde 1-2 saatle sınırlamaktır.
Mektuptan Görüntülü Aramaya
Büyükanneler bir mektubun başka şehre günler içinde ulaştığını anlatır. Sonra ev telefonu geldi; 1876'da Graham Bell telefonun patentini almıştı. Bugün cebimizdeki telefonla görüntülü konuşuyoruz. Araçlar değişti, çünkü insanların daha hızlı haberleşme ihtiyacı sürdü.
Tarlada da aynısı oldu: hayvanla çekilen karasabanın yerini traktör ve biçerdöver aldı. İş daha kısa sürede, daha az yorulmayla yapılıyor.
Ampulü Kim Buldu?
Testlerde cevap Thomas Edison'dur: 1879'da uzun süre yanan, evlerde kullanılabilen ampulü geliştirip yaygınlaştırdı. Yalnız "bir gece ansızın buldu" sanılır; bu bir yanılgıdır. Edison ve ekibi yüzlerce malzemeyi denedi, ondan önce başka mucitler de ampul üzerinde çalışmıştı. Buluş çoğu zaman uzun denemelerin ve önceki birikimin sonucudur.
Bizim Topraklardan Bilim İnsanları
Kütüphanede ya da internette çocukla birlikte 4 isim araştırın ve her biri için bir kart yapın:
İbn Sînâ (980-1037): tıp kitabı yüzyıllarca okutuldu.
Cezerî (12-13. yüzyıl): su saatleri ve otomatik makineler tasarladı.
Uluğ Bey (15. yüzyıl): Semerkant'ta gözlemevi kurdu, yıldızları kaydetti.
Pîrî Reis: 1513'te çizdiği dünya haritasıyla tanınır.
Kartın arkasına "Bu kişi neyi merak etmişti?" sorusunun cevabını yazın. Merak, bütün buluşların başlangıcıdır.
Kutudan Çıkan Kitapçık
Yeni alınan her elektrikli cihazın kutusundan bir kullanım kılavuzu çıkar. Cihaz çalıştırılmadan önce okunur; güvenli kullanım ve bakım bilgisi oradadır. Çocukla birlikte bir kılavuzun "uyarılar" sayfasını okuyun.
Saç kurutma makinesinin kılavuzunda "suya yakın kullanmayın" yazar; su ısıtıcısınınkinde "en fazla çizgisine kadar doldurun". Her uyarının arkasında bir kaza önlenmiştir. Çocuk 3 uyarı bulup nedenini tahmin etsin.
İnternette İki Kural
Birincisi: Tanımadığı biri ev adresini ya da okulunun adını isterse çocuk cevap vermez ve hemen bir büyüğüne söyler.
İkincisi: Başkasının emeği onun adıyla kullanılır. Ödevine bir şairin şiirini koyan öğrenci şairin adını yazmalıdır; yazmazsa emeği sahiplenmiş olur. Fotoğraf ve çizimler için de aynı kural geçerlidir.
Sık sorulanlar
Ampulü geliştirerek yaygınlaştıran mucit kimdir?
Thomas Edison. 1879'da uzun süre yanabilen ampulü geliştirdi; ondan önce başka mucitler de çalışmıştı.
İnternette tanımadığı biri adres isterse ne yapılmalı?
Bilgi verilmez ve durum hemen bir büyüğe anlatılır.
Kullanım kılavuzu ne zaman okunur?
Cihaz ilk kez çalıştırılmadan önce.