İnsanlar, Yerler ve Çevreler — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Konum

Matematik konum: enlem ve boylamla belirlenir. Türkiye 36°-42° kuzey enlemleri, 26°-45° doğu boylamları arasındadır.

Özel konum: komşuları, denizlere göre yeri, yer şekilleri, yükselti gibi özelliklerdir.

Enlem iklimi, boylam ise yerel saati etkiler.

İklimi Etkileyen Etkenler

Enlem: Ekvator'dan uzaklaştıkça sıcaklık azalır.
Yükselti: her 200 m yükselmede sıcaklık yaklaşık 1 °C düşer.
Denize uzaklık: kıyılar ılıman, iç kesimler sert iklimlidir.
Bakı: güneşe dönük yamaçlar daha sıcaktır.

Türkiye'de üç iklim tipi görülür: Akdeniz, Karadeniz ve karasal.

Nüfusun Dağılışı

Doğal etkenler: iklim, yer şekilleri, su kaynakları, toprak verimliliği.
Beşerî etkenler: sanayi, tarım, ulaşım, turizm, madencilik.

Kıyı ovaları ve sanayi bölgeleri yoğun, dağlık ve sert iklimli alanlar seyrek nüfusludur.

Bir yerde nüfusun yoğun olması genellikle birden çok etkenin birlikte uygun olmasından kaynaklanır.

Sık Karıştırılan Nokta

Enlem ile boylamın etkilerini karıştırmak. Enlem iklimi, boylam saati etkiler.

İkinci karışıklık: yükseltinin sıcaklığı artırdığını sanmak. Yükseldikçe sıcaklık azalır.

Sık sorulanlar

Enlem neyi etkiler?

Sıcaklığı ve dolayısıyla iklimi. Boylam ise yerel saati etkiler.

Yükseldikçe sıcaklık nasıl değişir?

Azalır. Her 200 metre yükselmede yaklaşık 1 °C düşer.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • SB.6.2.1

    Ülkemizin, kıtaların ve okyanusların konum özelliklerini belirleyebilme

  • SB.6.2.2

    Ülkemizin doğal ve beşerî çevre özellikleri arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme

İnsanlar, Yerler ve Çevreler testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.