Kültür ve Miras — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

İlk Türk Devletleri

Asya Hun Devleti: bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti; en güçlü dönemi Mete Han zamanıdır. Mete Han'ın onluk sistemi bugünkü ordu düzeninin temelidir.

Göktürkler: "Türk" adını devlet adı olarak ilk kez kullandılar. Orhun Yazıtları Türk tarihinin ilk yazılı belgeleridir.

Uygurlar: yerleşik hayata geçen ilk Türk topluluğu; matbaayı ve kâğıdı kullandılar.

Türklerin İslamiyet'i Kabulü

Talas Savaşı (751): Araplar ile Çinliler arasında yapıldı; Türkler Arapların yanında yer aldı. Sonucunda Türk-Arap ilişkileri gelişti ve İslamiyet Türkler arasında yayılmaya başladı.

Ayrıca kâğıt üretimi bu savaştan sonra Çin dışına yayıldı.

Karahanlılar İslam'ı kabul eden ilk Türk devleti oldu ve Türkçeyi resmî dil olarak kullandı.

Kültürel Miras

Somut miras: cami, köprü, kale, kitap, yazıt.
Somut olmayan miras: destan, türkü, gelenek, el sanatı.

Türk destanları: Oğuz Kağan, Alp Er Tunga, Ergenekon, Türeyiş, Manas.

Mirası korumak devletin olduğu kadar bireyin de sorumluluğudur: tarihî yapıya zarar vermemek, geleneği yaşatmak.

Sık Karıştırılan Nokta

Orhun Yazıtları ile Uygur eserlerini karıştırmak. Orhun Yazıtları Göktürklere aittir ve Türk adının geçtiği ilk Türkçe yazılı belgelerdir.

İkinci karışıklık: Talas Savaşı Türklerle Çinliler arasında değildir; Araplarla Çinliler arasında yapılmış, Türkler Arapların yanında yer almıştır.

Sık sorulanlar

Talas Savaşı'nın önemi nedir?

Türk-Arap yakınlaşmasını başlatarak İslamiyet'in Türkler arasında yayılmasının önünü açmıştır; ayrıca kâğıt Çin dışına yayılmıştır.

Orhun Yazıtları hangi devlete aittir?

Göktürklere. Türk adının geçtiği ilk Türkçe yazılı belgelerdir.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • SB.6.3.1

    Türkistan’da kurulan ilk Türk devletlerinin medeniyetimize katkılarını sorgulayabilme

  • SB.6.3.2

    VII-XIII. yüzyıllar arasında İslam medeniyetinin eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimari alanlarında insanlığın ortak mirasına katkılarına dair akıl yürütebilme

  • SB.6.3.3

    İslamiyet’in kabulüyle Türklerin sosyal ve kültürel hayatlarında meydana gelen değişimi dönemin bakış açısıyla değerlendirebilme

  • SB.6.3.4

    XI-XIII. yüzyıllar arasında meydana gelen siyasi faaliyetler ve askerî mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına etkisini özetleyebilme

Kültür ve Miras testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.