İstanbul'un Fethi (1453)
Fatih Sultan Mehmet'in fethi hem Osmanlı hem dünya tarihi için dönüm noktasıdır.
Sonuçları: Orta Çağ kapandı, Yeni Çağ başladı. Bizans sona erdi. Osmanlı toprak bütünlüğünü sağladı ve imparatorluğa dönüştü.
Bizanslı bilginlerin İtalya'ya gitmesi Rönesans'ı hızlandırdı; ticaret yollarının denetimi Avrupalıları yeni yollar aramaya yöneltti — Coğrafi Keşiflerin nedenlerinden biridir.
Yükselme Dönemi
Yavuz Sultan Selim: Çaldıran (1514) ve Mercidabık-Ridaniye (1516-17) seferleriyle Suriye, Mısır ve Hicaz alındı; halifelik Osmanlı'ya geçti.
Kanuni Sultan Süleyman: Belgrad, Rodos, Mohaç; Preveze Deniz Savaşı (1538) ile Akdeniz'de üstünlük. Kapitülasyonlar Fransa'ya bu dönemde verildi.
Bu dönemde Osmanlı üç kıtada toprağı olan bir dünya gücüydü.
Duraklamaya Giden Yol
İnebahtı (1571) yenilgisi donanmanın gücünü sarstı.
II. Viyana Kuşatması (1683) başarısızlıkla sonuçlandı; ardından gelen Karlofça Antlaşması (1699) ile Osmanlı ilk kez büyük ölçüde toprak kaybetti.
Duraklama nedenleri: doğal sınırlara ulaşılması, devşirme ve tımar düzeninin bozulması, Coğrafi Keşifler sonrası ticaret yollarının değişmesi, Avrupa'daki bilim ve askerî gelişmelerin izlenememesi.
Sık Yapılan Hata
Duraklamayı tek nedene bağlamak. Ekonomik, askerî, yönetsel ve dış etkenler bir arada işlemiştir; Coğrafi Keşiflerin ticaret gelirlerini azaltması bunlardan yalnızca biridir.
İkinci hata: kapitülasyonları başlangıçta bir zayıflık göstergesi saymak — verildiği dönemde Osmanlı güçlüydü ve bunlar tek taraflı olarak kaldırılabiliyordu.
Sık sorulanlar
İstanbul'un fethinin dünya tarihindeki yeri nedir?
Orta Çağ'ı kapatıp Yeni Çağ'ı başlatmış, Rönesans ve Coğrafi Keşiflerin hızlanmasında etkili olmuştur.
Karlofça Antlaşması neden önemlidir?
Osmanlı Devleti'nin ilk kez büyük ölçüde toprak kaybettiği antlaşmadır; gerileme sürecinin başlangıcı sayılır.