Sanayi Devrimi ve Sömürge Yarışı
Sanayi Devrimi üretimi büyük ölçüde artırdı. Fabrikalar sürekli ham madde ve ürünlerini satacakları pazar gerektiriyordu; Avrupa devletleri bu yüzden sömürge yarışına girdi.
Yarış, silahlanmayı ve blokların oluşmasını hızlandırdı. Bu birikim Birinci Dünya Savaşı'nın genel nedenidir; suikast ise yalnız savaşı başlatan olaydır.
Savaş Öncesi Kayıplar
Trablusgarp Savaşı (1911-1912) İtalya'ya karşı yapıldı. Balkan Savaşı çıkınca Osmanlı barışa yöneldi ve Uşi Antlaşması ile Trablusgarp elden çıktı.
Balkan Savaşları iki aşamada yaşandı. Birincisinde büyük toprak kaybedildi; ikincisinde Balkan devletleri paylaşım yüzünden birbirine düşünce Edirne ve Kırklareli geri alındı.
I. Dünya Savaşı ve Cepheler
Osmanlı Devleti savaşa Almanya'nın başını çektiği İttifak Devletleri yanında katıldı. Cepheler niteliklerine göre ayrılır:
- Çanakkale — savunma cephesi; İtilaf Devletleri boğazları geçemedi.
- Kafkas — taarruz cephesi; Sarıkamış Harekâtı'nda ağır kış koşulları büyük kayba yol açtı.
- Kanal — Süveyş Kanalı'nı almaya yönelik taarruz cephesi.
Savaşın sonuna doğru yayımlanan Wilson İlkeleri halkların kendi geleceğini belirlemesini ve gizli antlaşmaların sona ermesini vurguladı.
Mondros ve İşgaller
Mondros Ateşkes Antlaşması 30 Ekim 1918'de imzalandı. Ordunun terhis edilmesi ve silahlara el konulması istendi; amaç olası direnişi baştan zayıflatmaktı.
Antlaşmanın 7. maddesi İtilaf Devletleri'ne güvenlik gerekçesiyle herhangi bir stratejik noktayı işgal hakkı tanıdı; bu madde işgallere hukuki kılıf oluşturdu.
15 Mayıs 1919'da İzmir'in işgali geniş bir tepki uyandırdı. Mitingler ve basın kamuoyu oluşturdu; Redd-i İlhak gibi millî cemiyetler ve bölgesel Kuvayımilliye birlikleri doğdu.
Dayatılan Sevr Antlaşması Osmanlı Meclisi tarafından onaylanmadığı için hukuken yürürlüğe girmedi.
Sık sorulanlar
Savaşın genel nedeni ile görünen nedeni farklı mı?
Evet. Genel neden sömürge ve pazar yarışıyla büyüyen uzun süreli rekabettir; suikast yalnız savaşı başlatan olaydır.
Sevr neden uygulanamadı?
Osmanlı Meclisi tarafından onaylanmadığı için hukuken yürürlüğe girmedi; ayrıca Millî Mücadele fiilen uygulanmasını olanaksız kıldı.
Kuvayımilliye düzenli ordu muydu?
Hayır. Merkezî komutası ve düzenli ikmali olmayan, halkın kendi olanaklarıyla kurduğu bölgesel direniş birlikleriydi.