Siyasi ve Hukuki İnkılaplar
- 29 Ekim 1923: cumhuriyet ilan edildi; devletin yönetim biçimi belirlendi.
- 3 Mart 1924: halifelik kaldırıldı; aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi.
- 1926: Türk Medeni Kanunu ile aile, miras ve kişi hukuku yeniden düzenlendi; kadın ile erkek arasında hukuki eşitlik sağlandı.
- 1934: kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı.
Halifeliğin kaldırılmasıyla eğitim birliğinin aynı gün kabul edilmesi rastlantı değildir: inkılaplar birbirini tamamlayan bir bütün olarak tasarlandı.
Eğitim ve Kültür
Tevhid-i Tedrisat Kanunu bütün eğitim kurumlarını tek çatı altında topladı; program ve amaç birliği sağlandı.
Harf İnkılabı (1928) okuma yazma öğrenimini kolaylaştırdı; yeni harfler Türkçenin ses yapısına daha uygundu. Yetişkinlere okuma yazma öğretmek için Millet Mektepleri açıldı.
Halkevleri (1932) kültür, sanat, spor ve yaygın eğitim çalışmaları yürüttü. Türk Dil ve Tarih Kurumları alanlarında bilimsel araştırma ve yayın için kuruldu.
Toplumsal ve Ekonomik Düzenlemeler
Soyadı Kanunu (1934) kişilerin resmî kayıtlarda kesin biçimde ayırt edilmesini sağladı. Takvim, saat ve ölçü birimlerinin değiştirilmesi uluslararası ticaret ve ilişkilerde ortak bir dil kurdu.
İzmir İktisat Kongresi (1923) millî ekonominin kurulmasını ve yerli üretimin desteklenmesini benimsedi. Aşarın kaldırılması (1925) tarım üreticisinin yükünü hafifletti. Demir yolu yapımı ve yabancı şirketlerin satın alınması hem iç bütünleşmeyi hem ekonomik bağımsızlığı güçlendirdi.
Atatürk İlkeleri
Altı temel ilke şunlardır:
- Cumhuriyetçilik: egemenlik millete aittir.
- Milliyetçilik: ortak vatan ve kültür temelinde birlik.
- Halkçılık: yasa önünde eşitlik, ayrıcalık tanımama.
- Devletçilik: özel girişimin yetersiz kaldığı alanda devletin yatırım yapması.
- Laiklik: din ve devlet işlerinin ayrılması, inanç özgürlüğünün güvence altına alınması.
- İnkılapçılık: yeniliklerin korunması ve çağın gereklerine göre sürdürülmesi.
Millî egemenlik, millî bağımsızlık ve “yurtta barış dünyada barış” gibi bütünleyici ilkeler bu altı ilkeyi açıklar ve destekler.
Sık sorulanlar
Medeni Kanun'un en önemli sonucu nedir?
Kadın ile erkek arasında miras, evlilik ve tanıklıkta hukuki eşitliğin sağlanmasıdır.
Devletçilik özel girişimi dışlar mı?
Hayır. Özel sermayenin yetersiz kaldığı alanlarda devletin yatırım yapmasını öngörür; ikisi birlikte çalışır.
İnkılaplar neden aynı dönemde ve birlikte yapıldı?
Her biri ötekini destekliyordu. Hukuk, eğitim ve kültür alanındaki düzenlemeler ayrı ayrı değil, bütünlüklü bir tasarımın parçalarıydı.