Denge Politikası
Türkiye savaşın büyük bölümünde tarafsız kaldı; hem Müttefiklerle hem Mihver'le ilişkilerini dengede tutmaya çalıştı.
Amaç, yeni kurulan devleti yıkıcı bir savaşın dışında tutmaktı. Ordu seferber edildi ama savaşa girilmedi.
Şubat 1945: BM'ye kurucu üye olabilmek için Almanya ve Japonya'ya savaş ilan edildi; fiilen çatışmaya girilmedi.
Savaş Ekonomisi
Ordunun seferber tutulması, üretimin düşmesi ve dış ticaretin daralması ağır ekonomik sorunlar yarattı.
Millî Korunma Kanunu (1940): hükûmete ekonomiye doğrudan müdahale yetkisi verdi.
Karne uygulaması: ekmek ve temel gıdalar karneyle dağıtıldı.
Varlık Vergisi (1942) ve Toprak Mahsulleri Vergisi (1943) gelir sağlamak için çıkarıldı; uygulamaları tartışmalara yol açtı ve sonradan kaldırıldılar.
Toplumsal Etkiler ve Sonrası
Karaborsa ve enflasyon yaygınlaştı; geçim koşulları ağırlaştı.
Buna karşın eğitim çalışmaları sürdü: Köy Enstitüleri (1940) köy öğretmeni yetiştirmek üzere kuruldu.
Savaş sonrasında iç siyasette değişim başladı: 1945'te Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu tartışmaları ve ardından çok partili hayata geçiş süreci.
Türkiye savaşa girmeyerek insan kaybı yaşamadı ama ekonomik bedeli ağır oldu.
Sık Yapılan Hata
Türkiye'nin fiilen savaştığını sanmak. 1945'teki savaş ilanı simgeseldir; BM kurucu üyeliği için yapılmıştır, çatışmaya girilmemiştir.
İkinci hata: savaşa girilmediği için ekonomik etkinin olmadığını düşünmek — seferberlik ve dış ticaretin daralması ağır sonuçlar doğurmuştur.
Sık sorulanlar
Türkiye neden 1945'te savaş ilan etti?
Birleşmiş Milletler'e kurucu üye olabilmek için; fiilen çatışmaya girilmemiştir.
Savaş yıllarında hangi ekonomik önlemler alındı?
Millî Korunma Kanunu, karne uygulaması, Varlık Vergisi ve Toprak Mahsulleri Vergisi.