Kurtuluş Savaşı Cepheleri ve Antlaşmalar — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Doğu ve Güney Cepheleri

Doğu Cephesi: Kâzım Karabekir komutasında Ermenistan'a karşı kazanıldı. Gümrü Antlaşması (1920), TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşmadır ve ilk siyasi başarısıdır.

Güney Cephesi: Fransızlara karşı düzenli ordu değil, halk direnişiyle kazanıldı. Maraş, Antep ve Urfa bu direnişin simgesidir; şehirler bu nedenle unvan almıştır.

Batı Cephesi

I. İnönü (Ocak 1921): düzenli ordunun ilk başarısı. Sonuçları: Londra Konferansı düzenlendi, Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalandı, Teşkilat-ı Esasiye kabul edildi.

II. İnönü (Mart-Nisan 1921): Yunan ilerleyişi durduruldu, İtalyanlar Anadolu'yu boşaltmaya başladı.

Kütahya-Eskişehir (Temmuz 1921): yenilgi; ordu Sakarya'nın doğusuna çekildi.

Sakarya (Ağustos-Eylül 1921): "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır". 1683'ten beri süren geri çekilme sona erdi. Fransa ile Ankara Antlaşması imzalandı.

Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922): kesin zafer; 9 Eylül'de İzmir'e girildi.

Diplomatik Kazanımlar

Moskova (1921) ve Kars (1921): doğu sınırı kesinleşti.
Ankara Antlaşması (1921): Fransa ile savaş sona erdi; TBMM'yi tanıyan ilk itilaf devleti oldu.
Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922): silahlı mücadele bitti, İstanbul ve Boğazlar savaşsız kazanıldı.
Lozan (24 Temmuz 1923): yeni Türk devletinin bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı; kapitülasyonlar kaldırıldı.

Lozan'da çözülemeyen konular: Musul, Boğazlar rejimi, Hatay ve dış borçların bir bölümü.

Sık Yapılan Hata

Lozan'ı "her sorunu çözen antlaşma" saymak. Musul, Boğazlar ve Hatay sonraki yıllara kaldı; Hatay 1939'da katıldı.

İkinci hata: Güney Cephesi'nin düzenli orduyla kazanıldığını sanmak — bu cephede zafer halk direnişiyle elde edilmiştir.

Sık sorulanlar

TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşma hangisidir?

Gümrü Antlaşması (1920); Doğu Cephesi'ndeki zaferin ardından imzalanmıştır.

Sakarya Savaşı neden dönüm noktasıdır?

1683'ten beri süren geri çekilme dönemini sona erdirmiş ve taarruz dönemini başlatmıştır.

Millî Mücadele Muharebeleri ve Diplomatik Zaferler testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.