Sözcükte Anlam Olayları
Gerçek anlam: sözlükteki ilk anlam
Yan anlam: gerçek anlamla bağı süren türev anlam — "dağın eteği"
Mecaz anlam: gerçek anlamdan tümüyle kopmuş — "sözleri acıttı"
Terim anlam: bir alana özgü — "cümlenin öznesi"
Yan anlam ile mecaz sık karıştırılır: yan anlamda benzerlik ilişkisi sürer, mecazda anlam bütünüyle kaymıştır.
Cümlede Anlam İlişkileri
Neden-sonuç · amaç-sonuç · koşul · karşılaştırma · varsayım · olasılık · öneri · tanım · eleştiri
Örtülü anlam, doğrudan söylenmeyen ama cümleden çıkarılabilen anlamdır: "Bu yıl da geçemedi." cümlesi, geçmiş yıllarda da geçemediğini söylemeden bildirir.
"da / bile / hâlâ / yine" gibi sözcükler çoğunlukla örtülü anlam taşır.
Paragraf Çözümlemesi
Ana düşünce: paragrafın tamamını kapsayan yargı
Yardımcı düşünce: ana düşünceyi destekleyen ayrıntılar
Anlatım biçimleri: açıklayıcı, tartışmacı, betimleyici, öyküleyici
Düşünceyi geliştirme yolları: tanımlama, örnekleme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal veri
"…demiştir" ve alıntı varsa tanık gösterme, yüzde ve rakam varsa sayısal verilerden yararlanma kullanılmıştır.
Sık Yapılan Hata
Yardımcı düşünceyi ana düşünce sanmak. Ana düşünce paragrafın tamamını kapsamalıdır; yalnızca bir cümleyi karşılayan seçenek ayrıntıdır.
İkinci hata: metinde olmayan bilgiyi çıkarım sanmak. Çıkarım, metnin verdiği bilgiden zorunlu olarak türetilebilmelidir.
Sık sorulanlar
Yan anlam ile mecaz anlam nasıl ayrılır?
Yan anlamda gerçek anlamla benzerlik bağı sürer; mecazda anlam gerçek anlamdan tümüyle kopmuştur.
Paragrafta tanık gösterme nasıl anlaşılır?
Bir uzmanın ya da ünlü bir kişinin sözünün alıntılanmasıyla; genellikle tırnak içi ifade ve "…demiştir" bulunur.