Destanlar
Doğal destan: anonimdir, uzun süreçte oluşur — Oğuz Kağan, Ergenekon, Manas, Şu, Alp Er Tunga.
Yapma destan: bir şair tarafından yazılır — Üç Şehitler Destanı (Fazıl Hüsnü Dağlarca).
Destanın üç oluşum aşaması: doğuş → yayılma → derleme.
Destanlarda olağanüstü öğeler bulunur ama çekirdeğinde tarihsel bir olay vardır.
Halk Hikâyeleri
Destandan halk hikâyesine geçişte olağanüstülük azalır, aşk ve gerçek yaşam öne çıkar.
Dede Korkut Hikâyeleri bu geçişin en önemli örneğidir: destan özellikleri taşır ama olaylar daha insanidir. Nazım ve nesir iç içedir.
Diğer örnekler: Kerem ile Aslı, Ferhat ile Şirin, Âşık Garip.
Anonim Halk Edebiyatı
Mani: 7'li hece, tek dörtlük, aaxa uyak düzeni. İlk iki dize doldurmadır (hazırlık dizeleri).
Türkü: bent ve kavuştaktan oluşur, ezgiyle söylenir.
Ninni, bilmece, tekerleme, atasözü, deyim
Anonim ürünlerin ortak yanı söyleyeninin belli olmaması ve sözlü aktarımla yaşamasıdır.
Sık Yapılan Hata
Destanları tümüyle hayal ürünü saymak. Destanlar olağanüstü öğeler taşır ama tarihsel bir çekirdeğe dayanır; göç, savaş ve kuraklık gibi gerçek olayları anlatırlar.
İkinci hata: Dede Korkut'u destan sanmak — destandan halk hikâyesine geçiş ürünüdür.
Sık sorulanlar
Destanın oluşum aşamaları nelerdir?
Doğuş, yayılma ve derleme.
Dede Korkut Hikâyeleri hangi türe girer?
Destandan halk hikâyesine geçiş dönemi ürünüdür; nazım ve nesir iç içedir.