Sözlükte "Kiraz" Nasıl Bulunur?
2. sınıfta çocuk sözlüğü ilk kez eline alır ve sayfaları tek tek çevirir. Oysa sözlükteki bütün sözcükler alfabe sırasıyla dizilmiştir. Sırayı bilen çocuk "kiraz"ı 1 dakikada bulur: önce k harfinin sayfalarını açar, sonra ikinci harfe, yani i'ye bakar.
Alfabedeki 6 Benzer Çift
a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z
29 harfin içinde birbirine benzeyen 6 çift var. Her çiftte noktasız ya da işaretsiz olan önce gelir:
c → ç · g → ğ · ı → i · o → ö · s → ş · u → ü
Hangisi önce gelir, "ılık" mı "incir" mi? Noktasız ı önce gelir: ılık, incir.
İlk Harf Aynıysa Sonrakine Bak
(1) İlk harfler farklı: armut, elma, üzüm. Sıra a, e, ü.
(2) İlk harf aynı: kalem, kitap, kutu. İkinci harflere bakılır: a, i, u.
(3) İlk iki harf aynı: kaşık, kapı, kale. Üçüncü harfler ş, p, l. Doğru sıra: kale, kapı, kaşık.
Kural tek cümledir: Harfler aynı olduğu sürece bir sonraki harfe geç.
Sözlük sayfasının üst köşesinde iki sözcük yazar. Diyelim ki sayfada "kavun – kaz" yazıyor. "Kavak" bu sayfada mı? Üç harf aynı: k, a, v. Dördüncü harflere bakalım: kavak, kavun. Alfabede a, u'dan önce gelir; demek ki kavak bir önceki sayfadadır.
Bir sınır durumu var: "at" ile "ata". İlk iki harf aynı, ama "at" bitmiş. Kısa olan önce gelir: at, ata, atlı.
Çocukların Takıldığı İki Yer
Sık yapılan hata ç ile c'yi aynı harf saymaktır. "Ceviz, çilek" sırası doğrudur. "Çilek, ceviz" yanlıştır, çünkü ç harfi c'den sonra gelir.
İkinci karışıklık o ile ö arasındadır. "Ördek" ile "orman" yan yana gelince çocuk ikisini aynı harf sanıyor. Önce o, sonra ö: orman, ördek.
Mutfakta ve Evde Sıralama
- Kavanoz rafı: 5 kavanoza etiket yapıştırın: tuz, şeker, pirinç, mercimek, bulgur. Çocuk etiketleri sıraya dizsin. Cevap: bulgur, mercimek, pirinç, şeker, tuz.
- Sözlük yarışı: Sözlükte 3 sözcük arayın: bulut, portakal, zürafa. Saati tutun. İlk denemede 2 dakika süren arama, bir hafta sonra yarım dakikaya iner.
- Aile listesi: Evdeki herkesin adını ayrı kâğıtlara yazın. Aynı harfle başlayan iki ad varsa daha iyi: Ahmet, Ayşe.
- Tersten dizme: Aynı kâğıtları bir de z'den a'ya dizin. Öğretmenler bazen "sondan başa" sıralama da ister.
Sık sorulanlar
Türk alfabesinde kaç harf vardır?
29 harf vardır; 8'i ünlü, 21'i ünsüzdür.
q, w ve x harfleri alfabemizde var mı?
Yoktur. Bu harfler yabancı dillerde kullanılır.
İlk iki harfi aynı olan sözcükler nasıl sıralanır?
Üçüncü harfe bakılır: kale, kapı, kaşık.