Kök
Sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır.
"gözlükçüler" → kök: göz
İsim kökü: göz, ev, su
Fiil kökü: gel-, yaz-, koş-
Ayırt etme: köke "-mek/-mak" ekle. Anlamlıysa fiil köküdür.
Yapım Eki
Eklendiği sözcüğün anlamını değiştirir ve yeni sözcük üretir.
göz + lük → gözlük
kitap + lık → kitaplık
süt + çü → sütçü
yaz + ar → yazar
"Gözlük" artık göz değildir; yeni bir nesnedir.
Çekim Eki
Anlamı değiştirmez, yalnızca cümledeki görevini belirler.
Çoğul: -ler, -lar → kitaplar
Hâl: -i, -e, -de, -den → kitabı, kitaba, kitapta
İyelik: -im, -in, -i → kitabım
Sıra kuralı: yapım eki her zaman çekim ekinden önce gelir. "kitaplıklar" doğru, "kitaplarlık" yanlıştır.
Sık Yapılan Hata
Çekim eki alan sözcüğü türemiş sanmak. "Kalemler" basittir; aldığı ek yeni sözcük üretmez.
Ölçüt: ek anlamı değiştirdi mi? Değiştirdiyse yapım, değiştirmediyse çekim ekidir.
Sık sorulanlar
Yapım eki ile çekim eki nasıl ayrılır?
Yapım eki anlamı değiştirip yeni sözcük üretir; çekim eki anlamı değiştirmez.
Ekler hangi sırayla gelir?
Önce yapım eki, sonra çekim eki gelir.