1. Sınıf Harf Bilgisi — Konu Anlatımı

Kum Tepsisinde Bir Harf

Bir tepsiye ince kum ya da un serpin. Çocuk "e" sesini söylerken parmağıyla "e" harfini çizsin. Söylediği ses kulakta kalır, çizdiği harf tepside görünür. İşte harf budur: konuştuğumuz sesin gözle görülen işareti.

Tepsi silkelenince harf kaybolur, yeniden yazılır. Silgi kullanmadan 10 kez denemek defterde 1 sayfa yazmaktan daha az yorar.

Harfler birleşir, hece olur; heceler birleşir, sözcük olur. "t" ve "a" yan yana gelince "ta", "ta" ile "ne" birleşince "tane". Tek bir harfin anlamı yoktur ama yeri değişince sözcüğün anlamı değişir: "al" ile "la" aynı iki harftir, biri sözcük, öbürü değil.

Alfabemizde 29 Harf, Belli Bir Sıra

Harfler rastgele dizilmez; sırası bellidir. Bu sıraya alfabe denir:

a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z

Sıra sorusu sınıfta sık gelir: "b'den hemen sonra hangi harf gelir?" Cevap c'dir. "Ç" nerede? c ile d arasında. Türkçede noktalı ve çengelli harfler, kardeşlerinin hemen arkasında durur: c-ç, g-ğ, ı-i, o-ö, s-ş, u-ü.

Her Harfin İki Biçimi

Her harfin büyük ve küçük biçimi vardır: A-a, E-e, T-t. Büyük harf 2 yerde kullanılır: cümlenin başında ve kişi, şehir adlarının başında.

(1) Nil top attı.
(2) Ela Antalya'da yaşıyor.

Okulda önce küçük harf öğrenilir; kitaplardaki yazının çoğu küçüktür. Bazı harflerin büyüğü küçüğüne çok benzer (C-c, O-o, S-s), bazılarınınki hiç benzemez (A-a, G-g, R-r). Benzemeyen çiftleri kartlara yazıp eşleştirmek iyi bir alıştırmadır.

İki Tipik Karışıklık

Sık yapılan hata i harfinin büyüğündedir. "İnci" yerine "Inci" yazılır. Küçük i'nin noktası büyük İ'de de kalır. Noktasız ı'nın büyüğü ise noktasız I'dır: "Irmak". İkisi karıştırılırsa "İlik" ile "Ilık" gibi başka sözcükler ortaya çıkar.

Öbür karışıklık tabletten ya da çizgi filmden gelir. Çocuk q, w, x harflerini alfabemizde sanıyor. Bu 3 harf Türkçe alfabede yoktur; "taksi" x ile değil, k ve s ile yazılır.

Haftalık Küçük Çalışma

• Pazartesi: Kum tepsisinde 1. grubun harfleri (a, n, e, t, i, l).
• Çarşamba: Alfabe şarkısını söylerken kesip "Sonra ne gelir?" diye sorun.
• Cuma: Market poşetindeki yazılarda büyük harf avı. En az 5 büyük harf bulunsun.

Mini soru: "k" harfinden hemen önce hangi harf gelir? Cevap: j.

Hepsini aynı hafta bitirmeye çalışmayın. Okulda harfler ses grubu sırasıyla gelir; evde de öğretmenin o hafta işlediği harfe odaklanmak, 29 harfi birden ezberletmekten daha verimlidir.

Sık sorulanlar