İsim Türleri
Varlıkları karşılayan sözcüklerdir. Dört ölçüte göre ayrılır:
Varlığa göre: somut (ağaç, ses) — soyut (sevgi, akıl)
Varlıkların oluşuna göre: özel (Ankara, Ayşe) — cins (şehir, kız)
Sayısına göre: tekil (kalem) — çoğul (kalemler) — topluluk (ordu, sürü, sınıf)
Topluluk isimleri tekil görünür ama çokluk anlamı taşır: "orman" tek sözcüktür, çok ağacı anlatır.
İsim Tamlamaları
Belirtili: tamlayan -ın, tamlanan -ı eki alır → "kapının kolu"
Belirtisiz: yalnızca tamlanan ek alır → "kapı kolu"
Takısız: ikisi de ek almaz → "demir kapı"
Zincirleme: tamlayan ya da tamlanan kendisi bir tamlamadır → "okul bahçesinin kapısı"
Belirtili tamlama belirli bir şeyi, belirtisiz tamlama tür bildirir: "kapının kolu" (o kapının) — "kapı kolu" (bir ürün adı).
İsim Çekim Ekleri
Çoğul eki: -ler, -lar
Hâl ekleri: -i (belirtme), -e (yönelme), -de (bulunma), -den (ayrılma)
İyelik ekleri: kitabım, kitabın, kitabı…
Çekim ekleri sözcüğün anlamını değiştirmez, yalnızca cümledeki görevini belirler.
Sık Yapılan Hata
Topluluk ismini çoğul sanmak. "Sürü" tekil bir isimdir; çoğulu "sürüler"dir. Çoğul eki almadığı hâlde çokluk anlatır.
İkinci hata: takısız tamlamayı sıfat tamlamasıyla karıştırmak. "Demir kapı" takısız isim tamlamasıdır (neyden yapıldığını söyler); "büyük kapı" sıfat tamlamasıdır (nasıl olduğunu söyler).
Sık sorulanlar
Topluluk ismi ile çoğul isim farkı nedir?
Çoğul isim ek alır (ağaçlar); topluluk ismi ek almadan çokluk anlatır (orman).
Belirtili ile belirtisiz tamlama nasıl ayrılır?
Belirtilide hem tamlayan hem tamlanan ek alır; belirtisizde yalnızca tamlanan ek alır.