Kapıdaki Boy Çizgileri
Birçok evde bir kapının kenarında kurşun kalemle çekilmiş çizgiler vardır. Ailedeki herkes sırtını kapıya dayar, başının hizasına bir çizgi çekilir. Bizim evde çizgiler şöyle:
Baba 176 cm · Anne 163 cm · Ece 124 cm
Çizgilere bakan Ece hemen konuşur: "Annem benden daha uzun." İşte bir karşılaştırma cümlesi. İki varlık aynı özellikte, burada boyda, yan yana konmuştur.
Daha, En, Kadar
daha → iki varlık kıyaslanır: "Anne, Ece'den daha uzundur."
en → üç ya da daha çok varlık içinde birincisi: "Evde en uzun baba."
kadar → iki varlık eşittir: "Bu kutu şu kutu kadar ağır."
Terazi bunu iyi gösterir. İki kefe dengede kalırsa "kadar" deriz. Kefelerden biri aşağı inerse o taraf "daha ağır"dır.
"-den" Kimin Tarafında?
En çok karıştırılan yer burasıdır. "Efe, Nil'den daha uzun." Kim uzun? Çocukların bir bölümü "-den" ekini gördüğü Nil'i gösteriyor. Oysa ek, kıyaslanan tarafa gelir. Uzun olan Efe'dir.
Sayıyla kontrol edin: Efe 131 cm, Nil 118 cm. 131, 118'den büyüktür. Cümle doğru.
Bir de "en" ile "daha" karışır. Yalnız iki kişi kıyaslanıyorsa "daha" kullanılır: "Mert daha uzun." "En" sözcüğü üç ya da daha çok kişi olduğunda gelir.
Üçlü Zincir
"Selin, Umut'tan hızlı koştu. Umut da Kaan'dan hızlı koştu." En hızlı kim? Selin Umut'u geçti, Umut da Kaan'ı. O hâlde sıra: Selin, Umut, Kaan. En yavaş koşan Kaan'dır.
Bu tür soruda en kolay yol, isimleri bir çizgi üzerine sıraya dizmektir.
Sayılar tabloyla da verilebilir. Evde bir haftada içilen su bardağı: Pazartesi 5, salı 7, çarşamba 4. Buradan üç cümle çıkar: "Salı en çok su içildi." "Pazartesi, çarşambadan daha çok içildi." "Çarşamba en az içildi."
Dikkat: "Kavak çok uzundur." cümlesinde tek ağaç var. Kıyaslanacak ikinci varlık olmadığı için bu bir karşılaştırma cümlesi değildir.
Evde Ölç, Kıyasla
- Boy çizgisi: Evdekilerin boyunu ölçün. Çocuk 3 cümle kursun: biri "daha", biri "en", biri "kadar" ile.
- Mutfak terazisi: Bir portakal, bir elma, bir patates tartın. "Hangisi en ağır?" Tahmin etsin, sonra sayılara baksın.
- Kitaplık: 3 kitabın sayfa sayısını karşılaştırın: 24, 48, 32 sayfa. En kalın hangisi?
Sık sorulanlar
"Daha" ile "en" arasındaki fark nedir?
"Daha" iki varlığı kıyaslar. "En" üç ya da daha çok varlık arasında birinciyi gösterir.
"Ali, Can'dan daha hızlı." cümlesinde kim daha hızlıdır?
Ali daha hızlıdır. "-dan" eki kıyaslanan kişiye, Can'a gelmiştir.
Eşit iki varlık nasıl karşılaştırılır?
"Kadar" sözcüğü kullanılır: "Bu kutu şu kutu kadar ağır."