3. Sınıf Noktalama İşaretleri — Konu Anlatımı

Bir Virgül Neyi Değiştirir?

Şu iki cümle aynı sözcüklerden oluşuyor:

(1) Kardeşim Elif geldi.
(2) Kardeşim, Elif geldi.

1. cümlede Elif, konuşanın kardeşidir. 2. cümlede konuşan kişi kardeşine sesleniyor ve ona Elif adında birinin geldiğini haber veriyor. Tek bir virgül cümlenin anlamını değiştirdi. Noktalama işaretleri yazıda sesimizin yerini tutar.

Cümlenin Sonundaki Üç İşaret

Nokta (.) bildirme ve sakin emir cümlelerinin sonuna konur. Kısaltmalarda (Dr., Cad.), sıra sayılarında (3. sınıf) ve saatte (14.30) de kullanılır.
Soru işareti (?) soru soran cümlelerin sonuna konur: "Kütüphane ne zaman açılıyor?"
Ünlem (!) sevinç, korku, şaşkınlık ve seslenme bildiren sözlerin sonuna konur: "Eyvah, süt taştı!"

Virgül: Sıralarken ve Seslenirken

Virgül, sıralanan sözcükleri ayırır: "Çantama defter, kalem, silgi ve cetvel koydum." Birine seslendikten sonra da konur: "Anne, bugün geç geleceğim."

Dikkat: "ve" sözcüğünden önce virgül konmaz. Yukarıdaki örnekte "silgi" ile "ve" arasında virgül yok.

İki Nokta ve Tırnak

İki nokta (:) ardından örnek ya da açıklama gelecekse konur: "Pazardan şunları aldık: domates, biber, üzüm."
Tırnak (" ") başkasının sözünü olduğu gibi aktarırken kullanılır: Dedem "Erken yatan erken kalkar." dedi.

Kesme İşareti: Yalnız Özel Adlara

Kesme işareti (') özel adlara gelen ekleri ayırır: Ankara'ya, Elif'in, Van Gölü'nde.

Çoğu öğrenci her eki kesmeyle ayırması gerektiğini sanıyor. Oysa cins adlara gelen ekler ayrılmaz: "sınıfımızda", "kalemimi", "ağaçta". "Sınıfımız'da" ya da "Kalem'imi" yazmak yanlıştır. Özel adlardan yeni sözcük yapan ekler de ayrılmaz: Ankaralı, Türkçe.

Testte dört cümle verilip "Hangisinde kesme işareti doğru kullanılmıştır?" diye sorulur. Çocuk her cümlede kesmeden önceki sözcüğe baksın: büyük harfle başlayan bir özel ad mı? Değilse kesme yanlıştır.

Evde Buzdolabı Notları

• Buzdolabına işaretleri eksik bir not asın: "Anne ( ) akşama süt ( ) ekmek ve peynir al ( )" Çocuk boşlukları doldursun.
• Bir çizgi romandan 3 konuşma balonu seçin; çocuk bunları tırnak içinde deftere aktarsın.
• Aynı cümleyi farklı işaretlerle okuyun: "Yarın tatil." / "Yarın tatil mi?" / "Yarın tatil!"

Mini soru: "Bahçede elma armut ve ayva ağaçları var." cümlesinde nereye virgül gelir? Cevap: Yalnız "elma"dan sonra: "elma, armut ve ayva". "Armut"tan sonra "ve" geldiği için virgül konmaz.

Veliye not: Noktalama, sesli okumayla öğrenilir. Çocuk virgülde kısa, noktada uzun dursun; soru işaretinde sesini yükseltsin. İşareti duyan çocuk, yazarken de koyar.

Sık sorulanlar