Ünlü ve Ünsüz Harfler
Türk alfabesinde 29 harf vardır: 8 ünlü (a, e, ı, i, o, ö, u, ü) ve 21 ünsüz.
Ünlüler tek başına söylenebilir; ünsüzler bir ünlüye ihtiyaç duyar.
Ünlüler kalın (a, ı, o, u) ve ince (e, i, ö, ü) olarak ikiye ayrılır.
Hece Bilgisi
Her hecede bir ünlü bulunur. Bir sözcükte kaç ünlü varsa o kadar hece vardır.
"kitap" → ki-tap → 2 ünlü, 2 hece
"okul" → o-kul → 2 hece
Türkçede hece, ünlüsüz olamaz — bu, hece saymanın en kolay yoludur.
Ses Olayları
Ünsüz yumuşaması: p, ç, t, k ile biten sözcük ünlüyle başlayan ek alınca b, c, d, g/ğ olur → kitap → kitabı
Ünlü düşmesi: bazı iki heceli sözcüklerde ikinci ünlü düşer → burun → burnu
Ünsüz sertleşmesi: sert ünsüzle biten sözcüğe gelen c, d, g ekleri ç, t, k olur → kitap + cı → kitapçı
Sık Yapılan Hata
Heceleri ünlü sayısından bağımsız saymak. Her hecede tam bir ünlü vardır; ünlü sayısı hece sayısına eşittir.
İkinci hata: yumuşama ile sertleşmeyi karıştırmak. Yumuşamada sözcüğün sonu, sertleşmede ekin başı değişir.
Sık sorulanlar
Bir sözcüğün hece sayısı nasıl bulunur?
Ünlü harfleri sayarak. Her hecede tam bir ünlü bulunur.
"Kitap" sözcüğü ek alınca neden "kitabı" olur?
Ünsüz yumuşaması nedeniyle; p sesi ünlüyle başlayan ek gelince b'ye dönüşür.