Sıfat Nedir?
İsimleri niteleyen ya da belirten sözcüklerdir. Tek başına kullanıldığında isimleşir.
Niteleme sıfatı: "Nasıl?" sorusuna yanıt verir — "kırmızı kalem", "uzun yol".
Belirtme sıfatı: dört türü vardır:
İşaret: bu, şu, o → "bu kitap"
Sayı: beş, birinci, yarım → "üç elma"
Belgisiz: bazı, her, birkaç → "bazı öğrenciler"
Soru: hangi, kaç, nasıl → "hangi ders?"
Sıfat mı Zamir mi? — Ayırt Etme
Ölçüt tek: arkasından isim geliyor mu?
"Bu kitap benim." → arkasında isim var → sıfat
"Bu, benim." → isim yok, ismin yerini tutuyor → zamir
Aynı kural "hangi, kaç, bazı, her" için de geçerlidir.
Pekiştirme ve Küçültme
Pekiştirme: anlamı güçlendirir — "bembeyaz", "sapsarı", "yemyeşil". İlk hece alınır, m-p-r-s ünsüzlerinden biri eklenir.
Küçültme: -cik, -ce, -imsi, -imtırak — "küçücük", "mavimsi", "büyükçe".
Küçültme eki her zaman küçüklük anlatmaz; bazen sevgi ya da yaklaşıklık bildirir: "güzelce bir ev".
Sık Yapılan Hata
Sözcüğün türünü ezberden söylemek. Türkçede tür cümledeki göreve göre belirlenir; "bu" bir cümlede sıfat, başkasında zamir olabilir.
İkinci hata: takısız isim tamlamasını sıfat tamlaması sanmak. "Tahta masa" neyden yapıldığını söyler (isim tamlaması); "eski masa" nasıl olduğunu söyler (sıfat tamlaması).
Sık sorulanlar
"Bu" ne zaman sıfat, ne zaman zamir olur?
Arkasından isim geliyorsa sıfat ("bu kitap"), ismin yerini tutuyorsa zamirdir ("bu benim").
Pekiştirilmiş sıfat nasıl yapılır?
Sözcüğün ilk hecesi alınır, sonuna m, p, r ya da s ünsüzü eklenip başa getirilir: bem-beyaz, sap-sarı.