Benzetme (Teşbih)
Bir varlığı, ortak bir özellik üzerinden başka bir varlığa benzetmektir. Dört ögesi vardır:
"Çocuk tilki gibi kurnazdı."
benzeyen: çocuk · benzetilen: tilki · yön: kurnazlık · edat: gibi
Yalnızca iki temel öge kalırsa benzetme güçlenir: "Aslanım geldi."
Kişileştirme ve Konuşturma
Kişileştirme: insan dışı varlığa insan özelliği verilir. "Dallar rüzgârda el sallıyordu."
Konuşturma: insan dışı varlık konuşturulur. "Karınca, 'Ben çalışkanım' dedi."
İlişki tek yönlüdür: her konuşturmada kişileştirme vardır, ama her kişileştirmede konuşturma yoktur.
Abartma ve Karşıtlık
Abartma: olması mümkün olmayan ölçüde büyütme ya da küçültme. "Bir kaşık suda boğulur."
Karşıtlık (tezat): zıt kavramları bir arada kullanma. "Ağlarken güldü."
Bu iki sanat şiirde etkiyi güçlendirmek için sık kullanılır.
Sık Yapılan Hata
Kişileştirme ile benzetmeyi karıştırmak. Kısa ölçüt: "gibi, kadar, sanki" varsa benzetme; yoksa ve insan dışı varlık insan gibi davranıyorsa kişileştirmedir.
İkinci hata: her abartılı sözü söz sanatı saymak. Abartma bilinçli ve anlatımı güçlendirmek için yapılır.
Sık sorulanlar
Kişileştirme ile benzetme nasıl ayrılır?
Benzetmede "gibi, kadar, sanki" gibi bir edat bulunur ve iki varlık karşılaştırılır; kişileştirmede varlığa doğrudan insan özelliği verilir.
Her konuşturmada kişileştirme var mıdır?
Evet, konuşturmak zaten insan özelliği vermektir. Ama her kişileştirmede konuşturma bulunmaz.