"de/da" Ayrımı
Bağlaç olan ayrı, hâl eki olan bitişik yazılır. Ölçüt: cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyor mu?
"Ali de geldi." → "Ali geldi" ✓ → ayrı (bağlaç)
"Okulda kaldı." → "Okul kaldı" ✗ → bitişik (hâl eki)
Bağlaç olan "de/da" asla "te/ta" olmaz.
"ki" Ayrımı
Bağlaç olan "ki" ayrı: "Duydum ki gelmişsin."
Sıfat ve zamir yapan "-ki" bitişik: "masadaki kitap", "seninki".
Kalıplaşmış olanlar bitişiktir: çünkü, belki, mademki, halbuki, sanki, oysaki.
Soru Eki ve Büyük Harf
Soru eki "mi" her zaman ayrı yazılır: "Geldin mi?" Kendinden sonraki ekler ona bitişir: "gelecek misin".
Büyük harf: cümle başı, özel adlar, kitap ve gazete adları, ay ve gün adları (belirli bir tarihle kullanılıyorsa).
Yön adları özel ad değilse küçük yazılır: "batıya doğru" ama "Doğu Anadolu".
Sık Yapılan Hata
Soru ekini bitişik yazmak: ✗ "Geldinmi?" Soru eki her koşulda ayrıdır.
İkinci hata: bağlaç olan "de"yi ünsüz benzeşmesine sokmak. ✗ "Kitap ta okudum" → ✓ "Kitap da okudum".
Sık sorulanlar
"de" ayrı mı bitişik mi nasıl anlarım?
Cümleden çıkar. Anlam bozulmuyorsa bağlaçtır, ayrı yazılır.
Bağlaç olan "de" hiç "te" olur mu?
Hayır. Bağlaç ünsüz benzeşmesine uğramaz; her zaman "de" ya da "da" biçimindedir.