Canlıların Ortak Özellikleri
Hücresel yapı · beslenme · solunum · boşaltım · hareket · uyarılara tepki · üreme · büyüme ve gelişme · uyum · metabolizma · homeostazi
Homeostazi: iç ortamın kararlı tutulması. Vücut sıcaklığının 37 °C civarında korunması buna örnektir.
Virüsler bu ölçütlerin bir bölümünü taşımaz; bu yüzden canlı-cansız sınırında kabul edilirler.
İnorganik ve Organik Bileşikler
İnorganik: su, mineraller, asit, baz, tuz — canlı tarafından üretilemez, hazır alınır. Enerji vermezler.
Organik: karbonhidrat, protein, lipit, vitamin, nükleik asit, ATP
Enerji verenler: karbonhidrat, protein, lipit. Vitamin ve nükleik asitler enerji vermez.
Su, hücrenin en çok bulunan bileşiğidir; çözücü, taşıyıcı ve sıcaklık dengeleyici görevi görür.
Sınıflandırma
Sınıflandırma basamakları, genişten dara:
Âlem → Şube → Sınıf → Takım → Aile → Cins → Tür
Aşağı inildikçe birey sayısı azalır, ortak özellik artar.
Tür: aralarında verimli döl verebilen bireyler topluluğudur. Katır (at × eşek) kısır olduğu için at ve eşek ayrı türlerdir.
Bilimsel adlandırma iki sözcüklüdür: Homo sapiens.
Sık Yapılan Hata
Vitaminleri enerji verici sanmak. Vitaminler düzenleyicidir, enerji vermez; enerji karbonhidrat, protein ve lipitten sağlanır.
İkinci hata: birbirine benzeyen canlıları aynı tür saymak. Ölçüt benzerlik değil, verimli döl verebilmedir.
Sık sorulanlar
Vitaminler enerji verir mi?
Hayır. Düzenleyici görev görürler; enerji karbonhidrat, protein ve lipitten sağlanır.
İki canlının aynı tür olduğu nasıl anlaşılır?
Çiftleştiklerinde verimli (kendi de üreyebilen) döl verebiliyorlarsa aynı türdendirler.