Defne'nin Bir Günü: Hangi Saatte Hangi Söz?
Defne 4. sınıfta. Bir gününü saat saat izleyelim:
- 07.30 Kahvaltıya otururken dedesi "Bismillahirrahmanirrahim" der. Bu söze besmele denir. Anlamı: "Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla." İşe başlarken söylenir.
- 08.00 Kahvaltı bitince annesi "Elhamdülillah" der: "Allah'a hamd olsun." Bir nimete kavuşunca söylenen şükür sözüdür.
- 15.00 Öğretmen "Yarın müzeye gideceğiz." der. Defne "İnşallah" diye cevap verir: "Allah dilerse."
- 17.00 Kardeşinin çizdiği resmi görünce "Maşallah" der. Güzel bir şey karşısında söylenir.
- 21.00 Balkondan dolunayı görünce babası "Sübhanallah" der. Hayranlık duyulan bir şey görülünce söylenir.
Dilek ve Dualar
Bazı ifadeler başkasına iyi dilek bildirir:
(1) Hasta birini ziyaret ederken: "Allah şifa versin."
(2) Yolculuğa çıkana: "Allah'a emanet ol."
(3) Bize iyilik yapana: "Allah razı olsun."
(4) Karşılaşınca: "Selamünaleyküm." Cevabı: "Aleykümselam."
Bayram sabahı camide tekrar tekrar duyulan "Allahu ekber" (Allah en büyüktür) sözü tekbirdir. Hz. Muhammed'e dua ve saygı bildiren "Allahümme salli…" sözüne salavat denir.
Sık Yapılan Hata: "İnşallah" Demek Söz Vermemek mi?
Bazı çocuklar "inşallah"ı, yapmayacağı bir işten kurtulmak için söyler. Oysa böyle kullanmak sözün anlamına uymaz. Kur'an'da bir iş için "Yarın yapacağım" denirken "Allah dilerse" diye eklenmesi öğütlenir (Kehf suresi, 23 ve 24. ayetler). Yani kişi işe niyet eder, çalışır, sonucu Allah'a bırakır.
İkinci karışıklık: "Maşallah" ile "Sübhanallah". İkisi de beğeni anlatır ama maşallah çoğunlukla bir kişinin güzel işi için, sübhanallah doğadaki büyüklük ve hayranlık için kullanılır.
Namazda ve Camide Duyulanlar
Bazı ifadeler ibadetin içinde geçer. Namaza başlarken ellerini bağlayan kişi önce Sübhaneke duasını okur; bu dua namazın başındadır. Oturuşlarda ise Tahiyyat okunur. Namazdan sonra kişiye "Allah kabul etsin" denir. Yeni bir işe başlayan komşuya "Hayırlı olsun", kendisini küçük gören birine nezaketle "Estağfirullah" (Allah'tan bağışlanma dilerim) denir.
Bu sözlerin çoğu Arapçadır ama Türkçede yüzyıllardır kullanılır; kültürümüzün parçası olmuştur. Çocuğunuz dedesinden, ninesinden duyduğu bir ifadenin anlamını bilmiyorsa birlikte araştırın. Anlamını bilerek söylenen söz, ezberden söylenen sözden daha çok şey anlatır.
Selamlaşmaya yakından bakalım. "Selamünaleyküm" sözü "Esenlik üzerinize olsun" demektir. Karşıdaki kişi "Aleykümselam" diyerek aynı dileği geri verir. Yani selamlaşma 2 kişinin birbirine barış ve güvenlik dilemesidir. Mini soru: Selam veren mi, alan mı daha çok dilekte bulunur? Cevap: İkisi de aynı dileği söyler; biri başlatır, öteki karşılık verir.
Evde Etkinlik: 6 Kart, 6 Durum
6 kâğıda şu ifadeleri yazın: besmele, elhamdülillah, inşallah, maşallah, Allah şifa versin, Allah'a emanet ol. Başka 6 kâğıda durumları yazın: yemeğe başlamak, sınav sonucu iyi gelmek, yarınki gezi, bebeğin ilk adımı, hasta komşu, tatile giden kuzen. Çocuk kartları eşleştirsin. Her doğru eşleşmede ifadenin anlamını da söylesin.
Mini soru: Mert ödevine başlamadan önce ne söyleyebilir? Cevap: Besmele; işe başlarken söylenir.
Sık sorulanlar
Besmele ne demektir?
"Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla" demektir; bir işe başlarken söylenir.
Tekbir ile salavat arasındaki fark nedir?
Tekbir "Allahu ekber" sözüdür. Salavat ise Hz. Muhammed'e dua ve saygı bildiren sözdür.