Basınç Nedir?
Birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvettir:
$P = \dfrac{F}{A}$
Birimi paskaldır (Pa). Aynı kuvvet küçük yüzeye uygulanırsa basınç artar — çivinin ucunun sivri, çekicin başının geniş olmasının nedeni budur.
Sıvı Basıncı
$P = h \cdot d \cdot g$
Yalnızca üç şeye bağlıdır: derinlik ($h$), sıvının yoğunluğu ($d$) ve yer çekimi ivmesi ($g$).
Kabın şekli, genişliği ve sıvının toplam miktarı basıncı etkilemez. Bu, konunun en çok sorulan noktasıdır: geniş bir havuzun dibi ile dar bir borunun dibi, derinlik aynıysa aynı basıncı hisseder.
Gaz Basıncı
Gaz tanecikleri kabın her yerine çarparak basınç uygular. Tanecik sayısı ya da sıcaklık artarsa çarpışma sayısı artar, basınç yükselir. Kabın hacmi küçülürse de basınç artar.
Açık hava basıncı yükseklikle azalır; yüksek dağlarda su 100 °C'nin altında kaynar.
Sık Yapılan Hata
Sıvı basıncını sıvı miktarına bağlamak. İki kapta aynı sıvı varsa ve derinlik aynıysa, biri 10 litre diğeri 1 litre olsa bile taban basıncı aynıdır.
İkinci hata: katı basıncında yüzey alanını artırınca basıncın da artacağını sanmak. Alan paydadadır; alan büyüdükçe basınç azalır.
Sık sorulanlar
Sıvı basıncı kabın şekline bağlı mı?
Hayır. Yalnızca derinliğe, sıvının yoğunluğuna ve yer çekimine bağlıdır. Kabın şekli ve sıvının miktarı basıncı değiştirmez.
Kar ayakkabısı neden geniştir?
Ağırlık aynı kalırken temas alanını büyüterek basıncı azaltır; böylece kişi kara batmaz.