Devrenin Öğeleri
Bir elektrik devresinde üreteç (pil), iletken tel, alıcı (ampul, motor) ve genellikle bir anahtar bulunur.
Devrenin çalışması için yolun kapalı olması gerekir; anahtar açıksa akım geçmez.
Seri ve Paralel Bağlama
Seri bağlama: alıcılar art arda dizilir. Tek yol vardır; biri sökülünce devre kesilir ve hepsi söner. Ampul sayısı arttıkça parlaklık azalır.
Paralel bağlama: alıcılar ayrı kollara bağlanır. Biri sökülse diğerleri yanmaya devam eder. Ampul sayısı artsa da parlaklık değişmez.
Ev tesisatı paralel bağlıdır; bu yüzden bir lamba patladığında diğerleri sönmez.
Direnç
Direnç, akıma karşı gösterilen zorluktur. Bir telin direnci uzunluğu arttıkça artar, kesiti (kalınlığı) arttıkça azalır; ayrıca telin cinsine bağlıdır.
Seri bağlı ampuller devrenin toplam direncini artırır, akımı azaltır — parlaklığın düşmesinin nedeni budur.
Sık Yapılan Hata
Paralel devrede ampul eklendikçe parlaklığın azalacağını sanmak. Paralelde her kol üretece doğrudan bağlıdır; parlaklık değişmez (üretecin gücü yettiği sürece).
İkinci hata: kalın telin direncini yüksek sanmak. Kesit büyüdükçe direnç azalır.
Sık sorulanlar
Ev tesisatı neden paralel bağlıdır?
Bir lamba bozulduğunda diğerlerinin sönmemesi ve her aygıtın aynı gerilimle çalışabilmesi için.
Telin direnci neye bağlıdır?
Uzunluğuna (artarsa direnç artar), kesitine (artarsa direnç azalır) ve telin cinsine.