Mevsimler Neden Oluşur?
Mevsimlerin nedeni Dünya'nın eksen eğikliğidir (yaklaşık 23,5°). Dünya bu eğik eksenle Güneş çevresinde dolanırken, ışınların yere düşme açısı yıl boyunca değişir.
Işınlar dik geldiğinde aynı enerji küçük bir alana düşer; birim alana düşen enerji artar ve hava ısınır. Eğik geldiğinde aynı enerji geniş bir alana yayılır, hava serin olur.
Uzaklık Değil, Açı
Yaygın inanışın aksine mevsimler Dünya'nın Güneş'e uzaklığıyla ilgili değildir. Bunu gösteren iki kanıt var:
1. Dünya Güneş'e en yakın konumdayken Kuzey Yarım Küre'de kıştır.
2. Kuzey ve Güney Yarım Küre'de mevsimler aynı anda zıttır. Uzaklık nedeni olsaydı iki yarım kürede aynı mevsim yaşanırdı.
İklim ve Hava Olayı Farkı
Hava olayı: kısa süreli, dar bir alanda. "Yarın İzmir'de yağmur var."
İklim: uzun yıllar ortalaması, geniş bir alanda. "Akdeniz iklimi yazları sıcak ve kurudur."
Hava olaylarını meteoroloji uzmanı, iklimi klimatolog inceler. Bir günün soğuk geçmesi iklimin değiştiğini göstermez.
Sık Yapılan Hata
"Yaz sıcak çünkü Dünya Güneş'e yaklaşıyor" demek. Bu, sınavda doğrudan çeldirici olarak kullanılır. Neden eksen eğikliği ve buna bağlı ışın düşme açısıdır.
İkinci hata: soğuk bir günü iklim değişikliğine kanıt saymak. İklim uzun yıllar ortalamasıdır; tek bir gün ölçüt olmaz.
Sık sorulanlar
Mevsimlerin nedeni Dünya'nın Güneş'e uzaklığı mı?
Hayır. Neden eksen eğikliğidir. Dünya Güneş'e en yakınken Kuzey Yarım Küre'de kış yaşanır; ayrıca iki yarım kürede mevsimler aynı anda zıttır.
İklim ile hava olayı arasındaki fark nedir?
Hava olayı kısa süreli ve dar alanlıdır; iklim ise uzun yıllar ortalamasına dayanır ve geniş bir bölgeyi tanımlar.