Hareket Büyüklükleri
Sürat: $v = \dfrac{\text{yol}}{\text{zaman}}$ — skaler
Hız: yer değiştirme / zaman — vektörel
İvme: $a = \dfrac{\Delta v}{\Delta t}$ — hızdaki değişimin hızı
Düzgün doğrusal harekette ivme sıfırdır, hız sabittir.
Düzgün hızlanan harekette: $x = v_0 t + \frac{1}{2}at^2$
Newton'ın Hareket Yasaları
1. Yasa (Eylemsizlik): Net kuvvet sıfırsa cisim durgunsa durur, hareketliyse sabit hızla hareketini sürdürür.
2. Yasa: $\vec{F}_{net} = m \cdot \vec{a}$ — net kuvvet ivme doğurur; ivme kuvvetle doğru, kütleyle ters orantılıdır.
3. Yasa (Etki-Tepki): Her etkiye eşit büyüklükte ve zıt yönde bir tepki vardır. Bu iki kuvvet farklı cisimlere etki eder.
Sürtünme Kuvveti
$F_s = k \cdot N$
$k$ sürtünme katsayısı, $N$ yüzeyin uyguladığı normal kuvvettir.
Sürtünme kuvveti temas yüzeyinin alanına bağlı değildir; yüzeylerin cinsine ve normal kuvvete bağlıdır. Bu, sezgiye aykırı ama ölçülmüş bir sonuçtur.
Yönü her zaman harekete zıttır.
Sık Yapılan Hata
Etki-tepki kuvvetlerinin birbirini dengelediğini sanmak. Aynı cisme etki etmedikleri için birbirini dengelemezler. Masaya bastıran kitabın ağırlığı ile masanın tepkisi farklı cisimlere uygulanır.
İkinci hata: hareket için kuvvet gerektiğini düşünmek. Kuvvet hareketi değil, hızdaki değişimi doğurur. Sabit hızla giden cismin net kuvveti sıfırdır.
Sık sorulanlar
Sabit hızla giden bir cisme net kuvvet etki eder mi?
Hayır. Sabit hız ivmesiz harekettir; $F_{net} = ma$ bağıntısına göre net kuvvet sıfırdır.
Sürtünme kuvveti yüzey alanına bağlı mıdır?
Hayır. Yüzeylerin cinsine (sürtünme katsayısı) ve normal kuvvete bağlıdır.