Vektörler
Vektörler uç uca ekleme ya da paralelkenar yöntemiyle toplanır.
Aynı yönlü iki vektörün bileşkesi $F_1 + F_2$, zıt yönlü olanların bileşkesi $|F_1 - F_2|$'dir.
Dik iki vektörde: $R = \sqrt{F_1^2 + F_2^2}$
Bir vektör dik bileşenlerine ayrılabilir: $F_x = F\cos\theta$, $F_y = F\sin\theta$
Bağıl Hareket
Hareket, hangi gözlem noktasına göre bakıldığına bağlıdır.
$\vec{v}_{AB} = \vec{v}_A - \vec{v}_B$
Aynı yönde giden iki araçta bağıl hız hızların farkı, zıt yönde giderken toplamıdır.
Otobüste oturan yolcu, otobüse göre durgun, yerdeki gözlemciye göre hareketlidir. Mutlak durgunluk yoktur.
Atışlar ve Momentum
Yatay atış: yatayda sabit hız, düşeyde serbest düşme. İki hareket birbirinden bağımsızdır.
Aynı yükseklikten yatay atılan ve serbest bırakılan iki cisim aynı anda yere düşer.
Momentum: $\vec{p} = m\vec{v}$ — vektöreldir.
Korunum: dış kuvvet yoksa çarpışma öncesi ve sonrası toplam momentum eşittir. Enerji korunmayabilir (esnek olmayan çarpışma), momentum her durumda korunur.
Sık Yapılan Hata
Yatay atışta ağır cismin daha önce düşeceğini sanmak. Düşey hareket kütleden bağımsızdır; hava direnci yoksa ikisi aynı anda yere ulaşır.
İkinci hata: momentum ile kinetik enerjiyi karıştırmak. Momentum vektörel ($mv$), kinetik enerji skalerdir ($\frac{1}{2}mv^2$).
Sık sorulanlar
Yatay atılan cisim ile serbest bırakılan cisim hangisi önce düşer?
Aynı anda düşerler. Yatay ve düşey hareketler birbirinden bağımsızdır.
Esnek olmayan çarpışmada ne korunur?
Momentum korunur; kinetik enerjinin bir bölümü ısıya ve şekil değişimine dönüşür.