s

Atomun Yapısı — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Atom Altı Tanecikler

Proton (p⁺): çekirdekte, pozitif yüklü
Nötron (n⁰): çekirdekte, yüksüz
Elektron (e⁻): çekirdek çevresinde, negatif yüklü

Atomun kütlesi neredeyse tümüyle çekirdektedir; elektronun kütlesi protonun yaklaşık 1/1836'sıdır.

Atomun hacmi ise büyük ölçüde boşluktur.

Atom Numarası ve Kütle Numarası

Atom numarası ($Z$): proton sayısı. Elementin kimliğidir — değişirse element değişir.

Kütle numarası ($A$): proton + nötron

Nötr atomda proton sayısı = elektron sayısıdır.

İyon: elektron alan atom anyon (negatif), elektron veren atom katyon (pozitif) olur. İyon oluşurken proton sayısı değişmez.

İzotop, İzoton, İzobar

İzotop: proton sayısı aynı, nötron sayısı farklı — aynı elementin türleri (¹²C ve ¹⁴C)
İzoton: nötron sayısı aynı
İzobar: kütle numarası aynı, element farklı

İzotopların kimyasal özellikleri aynıdır çünkü elektron sayısı aynıdır; fiziksel özellikleri (kütle, yoğunluk) farklıdır.

Sık Yapılan Hata

İyon oluşurken proton sayısının değiştiğini sanmak. Kimyasal olaylarda çekirdek değişmez; yalnızca elektron alışverişi olur.

İkinci hata: izotopların kimyasal özelliklerinin farklı olduğunu düşünmek. Kimyasal davranışı elektronlar belirlediği için izotoplar kimyasal olarak aynıdır.

Sık sorulanlar

İyon oluşurken hangi tanecik sayısı değişir?

Yalnızca elektron sayısı. Proton ve nötron sayısı değişmez.

İzotopların kimyasal özellikleri neden aynıdır?

Kimyasal özellikleri elektron sayısı ve dizilimi belirler; izotoplarda bu aynıdır.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • KİM.9.1.1

    Kimya biliminin günlük hayata katkısına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme

  • KİM.9.1.2

    Farklı ortamlarda kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanan problemleri çözebilme

  • KİM.9.1.3

    Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme

  • KİM.9.1.4

    Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme

  • KİM.9.1.5

    Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

  • KİM.9.1.6

    Elementlerin periyodik tablodaki yerlerine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

  • KİM.9.1.7

    İyon oluşumuna ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

  • KİM.9.1.8

    Elementlerin periyodik özelliklerinin periyodik tablodaki değişimini çözümleyebilme

Atomun Yapısı testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.

9. Sınıf Kimya Atomun Yapısı Testi