Karışımlar ve Çözeltiler — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Karışım Türleri

Homojen karışım (çözelti): her yerinde aynı özellik — tuzlu su, hava, alaşımlar
Heterojen karışım: bileşenler ayırt edilebilir — süspansiyon (tebeşirli su), emülsiyon (yağ-su), aerosol (sis)

Karışımların bileşenleri kendi özelliklerini korur; bileşiklerde ise özellikler değişir.

Ayırma Yöntemleri

Tanecik boyutu farkı: eleme, süzme
Yoğunluk farkı: ayırma hunisi, yüzdürme
Kaynama noktası farkı: damıtma
Çözünürlük farkı: özütleme, kristallendirme
Mıknatıslanma: demir tozu ayırma

Yöntem seçilirken bileşenler arasındaki hangi fiziksel özelliğin farklı olduğuna bakılır.

Derişim ve Çözünürlük

Kütlece yüzde: $\dfrac{m_{\text{çözünen}}}{m_{\text{çözelti}}} \times 100$

Molarite: $M = \dfrac{n}{V}$ (mol/L)

Katıların çözünürlüğü sıcaklıkla genellikle artar; gazların çözünürlüğü sıcaklıkla azalır, basınçla artar.

Açılan gazozun köpürmesi, basınç düşünce gazın çözünürlüğünün azalmasıdır.

Çözünürlük maddenin ayırt edici özelliğidir ve çözünen miktarına bağlı değildir.

Sık Yapılan Hata

Çözünürlüğü çözünen miktarıyla karıştırmak. Çözünürlük, belirli sıcaklıkta 100 g çözücüde çözünebilen en çok madde miktarıdır ve çözelti hacminden bağımsızdır.

İkinci hata: gazların çözünürlüğünün sıcaklıkla arttığını sanmak — azalır.

Sık sorulanlar

Gazların çözünürlüğü sıcaklıkla nasıl değişir?

Azalır. Basınç arttığında ise gaz çözünürlüğü artar.

Çözünürlük ayırt edici özellik midir?

Evet. Belirli sıcaklıkta her madde için sabittir ve madde miktarına bağlı değildir.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • KİM.10.2.1

    Çözünme sürecine ilişkin bilimsel model oluşturabilme

  • KİM.10.2.2

    Farklı maddelerin birbiri içinde çözünebilirliğini kanıt kullanarak açıklayabilme

  • KİM.10.2.3

    Çözünme olayını sınıflandırabilme

  • KİM.10.2.4

    Çözünürlük kavramına ilişkin operasyonel tanımlama yapabilme

  • KİM.10.2.5

    Çözünürlüğe etki eden faktörleri belirlemeye yönelik kanıt kullanabilme

  • KİM.10.2.6

    Çözeltileri sınıflandırabilme

  • KİM.10.2.7

    Çözeltilerin molar derişimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

  • KİM.10.2.8

    Çözünen maddenin tanecik sayısının çözeltilerin kaynama ve donma noktasına etkisini belirlemeye yönelik hipotez oluşturabilme

Çeşitlilik testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.