Aynı İşlem, İki Farklı Cevap
İki soruya bakın:
(1) 348 öğrenci geziye gidecek. Bir otobüse 45 öğrenci biniyor. En az kaç otobüs gerekir?
(2) Elinizde 348 lira var. Tanesi 45 lira olan biletten en çok kaç tane alınır?
İkisinde de işlem aynı: 348 : 45. Sonuç 7, kalan 33. Çünkü 45 × 7 = 315 ve 348 − 315 = 33.
(1) numaralı soruda 33 öğrenci açıkta kalamaz; onlar için bir otobüs daha gerekir. Cevap 8. (2) numaralı soruda 33 lira bir bilete yetmez. Cevap 7. Kalanın ne olacağına soru karar verir.
Ögeler ve Sağlama
Bölünen : bölen = bölüm, bir de kalan. 348 : 45 işleminde bölünen 348, bölen 45, bölüm 7, kalan 33.
Sağlama kuralı: bölen × bölüm + kalan = bölünen. 45 × 7 + 33 = 315 + 33 = 348. Tuttu.
Eksik bölünen sorulursa aynı kural kullanılır: "? : 25 = 14" ise bölünen 25 × 14 = 350'dir.
Adım Adım: 504 : 18
Bir bahçıvan 504 fideyi 18 sıraya eşit dikecek. Her sıraya kaç fide düşer?
5, 18'den küçük; ilk iki basamağı alırız: 50 : 18 = 2, çünkü 18 × 2 = 36. 50 − 36 = 14.
Yanına 4'ü indiririz: 144. 144 : 18 = 8, çünkü 18 × 8 = 144. Kalan 0.
Her sırada 28 fide. Sağlama: 18 × 28 = 504.
Sık Yapılan Hata: Kalanı Bölenden Büyük Bırakmak
187 : 15 işleminde "bölüm 11, kalan 22" diyen çocuk bölmeyi erken bitirmiştir. 22'nin içinde bir 15 daha var. Doğrusu bölüm 12, kalan 7'dir: 15 × 12 + 7 = 187.
Kural: kalan her zaman bölenden küçüktür. 15'e bölmede kalan en çok 14 olabilir. Çocuğunuza her bölmenin sonunda "Kalan bölenden küçük mü?" diye sordurun.
Kısa Yollar
Sonu sıfırla biten sayıyı 10'a ya da 100'e bölerken sondan o kadar sıfır silinir: 4.300 : 100 = 43. Bir sayının son rakamı 0 ise 10'a, 0 ya da 5 ise 5'e, çift ise 2'ye kalansız bölünür.
Evde: Paylaştırma
- 135 cevizi 9 kişiye eşit paylaştırın. Önce tahmin, sonra işlem. (Her birine 15.)
- Bir kutu kurabiyeyi misafir sayısına bölün; artan varsa ne yapılacağını çocuk söylesin.
Mini soru: 250 yumurta 12'lik kolilere konacak. Kaç koli dolar, kaç yumurta açıkta kalır? Cevap: 12 × 20 = 240; 20 koli dolar, 10 yumurta kalır.
Sık sorulanlar
Bölme işlemi nasıl sağlanır?
Bölen ile bölüm çarpılır, kalan eklenir; sonuç bölünene eşit olmalıdır.
"En az kaç otobüs" sorusunda kalan ne yapılır?
Kalan varsa bölüme 1 eklenir; kalan öğrenciler için de bir otobüs gerekir.