Piknik İçin Meyve Suyu
4-B sınıfında 28 öğrenci var. Piknikte her öğrenciye 2 meyve suyu verilecek. Meyve suları 12'li kolilerde satılıyor, kolisi 90 lira. Sınıf kasasında 500 lira var. Kaç koli alınır, kaç lira artar?
Bu soruda tek işlem yok. Önce plan yapılır: "Neyi biliyorum, neyi arıyorum, hangi sırayla gideceğim?"
Adım Adım Çözüm
Önce kutu sayısı: 28 × 2 = 56 kutu.
Sonra koli sayısı: 56 : 12 = 4, kalan 8. Dört koli 48 kutu eder, 8 kutu eksik kalır; 5 koli alınır.
Ardından tutar: 5 × 90 = 450 lira.
En son artan para: 500 − 450 = 50 lira.
Son kontrol: 5 koli 60 kutu eder, 56 kutuya yeter. Para da yetiyor. Cevap mantıklı.
İşlem Sırası: Önce Çarpma ve Bölme
Tek satırlık işlemlerde kural şudur: parantez varsa önce o; sonra çarpma ve bölme; en son toplama ve çıkarma. Aynı düzeydeki işlemler soldan sağa yapılır.
8 + 4 × 6 = 8 + 24 = 32
(8 + 4) × 6 = 12 × 6 = 72
120 − 45 + 30 = 75 + 30 = 105
Sık Yapılan Hata
Birincisi soldan sağa körü körüne gitmek. "8 + 4 × 6" işleminde önce 8 + 4 yapan çocuk 72 bulur. Parantez yoksa çarpma önce gelir.
İkincisi, ilk bulduğu sayıyı cevap sanmak. Piknik sorusunda 56'da ya da 4 kolide durmak buna örnek. Soru "kaç lira artar?" diye bitiyordu.
Üçüncüsü, sözcüğe göre işlem seçmek. "Daha" görünce hep toplamak, "kaldı" görünce hep çıkarmak. Çocuğa soruyu kendi cümleleriyle anlattırın; işlemi ancak ondan sonra seçsin.
Veliye: Problem Kurma
- Market fişini birlikte inceleyin. Çocuk fişten 2 adımlı bir problem kursun: "3 ekmek ve 2 süt aldık, 200 lira verdik, para üstü ne?"
- Kurduğu problemi size çözdürsün; siz bilerek bir adımı atlayın, hatayı o bulsun.
- Her çözümün sonunda "Bu sonuç mantıklı mı?" sorusunu alışkanlık hâline getirin.
Mini soru: Her pakette 15 kalem olan 6 paketten 23 kalem dağıtıldı. Kaç kalem kaldı? Cevap: 6 × 15 = 90; 90 − 23 = 67.
Sık sorulanlar
Çok adımlı problemde nereden başlanır?
Sorunun sonunda neyin istendiğinden. Sonra o sayıyı bulmak için hangi bilgilerin önce hesaplanması gerektiği sıralanır.
8 + 4 × 6 işleminin sonucu kaçtır?
32. Parantez olmadığı için önce çarpma yapılır: 4 × 6 = 24, sonra 8 + 24 = 32.