Tarih Öncesi ve Yazının İcadı
Tarih öncesi devirler: Taş Devri (Kaba Taş, Yontma Taş, Cilalı Taş) ve Maden Devri (Bakır, Tuç, Demir).
Yazının MÖ 3200 dolaylarında Sümerler tarafından bulunması tarih çağlarını başlatır.
Yazı öncesi dönemler "tarih öncesi" sayılır çünkü yazılı belge yoktur; bilgi yalnızca arkeolojik kalıntılardan gelir.
Mezopotamya ve Mısır
Sümerler: çivi yazısı, ilk yazılı hukuk kuralları, ziggurat, 60 tabanlı sayı sistemi
Babilliler: Hammurabi Kanunları — kısasa kısas ilkesine dayanan ilk yazılı yasa derlemelerinden
Asurlular: ticaret kolonileri kurarak yazıyı Anadolu'ya taşıdılar
Mısır: hiyeroglif yazı, papirüs, mumyacılık (tıp ve anatominin gelişmesi), güneş takvimi, piramitler.
Mısır'ın çöllerle korunaklı konumu, uygarlığın kesintisiz gelişmesini sağlamıştır.
Anadolu ve Ege
Hititler: anal (yıllık) geleneği — kralların yenilgilerini de yazmaları tarih yazıcılığı açısından önemlidir. Kadeş Antlaşması, bilinen ilk yazılı antlaşmadır.
Frigler: tarımı korumak için ağır cezalar
Lidyalılar: parayı bulup ticareti kolaylaştırdılar
Urartular: kaya mimarisi ve su kanalları
İyonlar: özgür düşünce ortamı sayesinde bilim ve felsefe gelişti (Thales, Pythagoras).
Sık Yapılan Hata
Yazının icadını uygarlığın başlangıcı sanmak. Yazı, tarih çağlarını başlatır; uygarlık ondan çok önce başlamıştır. Çatalhöyük gibi yerleşimler yazıdan binlerce yıl öncesine aittir.
İkinci hata: parayı Lidyalılar dışındaki uygarlıklara atfetmek.
Sık sorulanlar
Tarih çağları neyle başlar?
Yazının icadıyla; MÖ 3200 dolaylarında Sümerlerin çivi yazısını bulmasıyla.
Hititlerin anal geleneği neden önemlidir?
Krallar yalnızca zaferlerini değil yenilgilerini de yazdırdığı için tarih yazıcılığında tarafsızlığa yaklaşan ilk örneklerdendir.