Olay Anlatan Metinler
Hikâye: kısa, tek olay, az kişi. Olay, kişi, zaman ve mekân bulunur.
Roman: uzun, iç içe olaylar, çok kişi.
Masal: olağanüstü öğeler, belirsiz zaman ve mekân ("Evvel zaman içinde…"), tekerlemeyle başlar.
Fabl: kahramanları hayvan ya da bitkidir, sonunda ders verir.
Fabl ile masalın farkı: fablda kahraman hayvandır ve açık bir öğüt bulunur.
Kişisel Metinler
Anı: yaşanmış olay, aradan zaman geçtikten sonra anlatılır.
Günlük: yaşandığı gün, tarih atılarak yazılır.
Mektup: uzaktaki kişiye yazılır; hitap, gövde ve imza bölümleri vardır.
Biyografi: bir kişinin yaşamını başkası anlatır. Otobiyografi ise kişinin kendi yaşamını anlatmasıdır.
Şiir
Dizelerle yazılır; duygu, hayal ve imge öne çıkar.
Ahenk öğeleri: ölçü (hece sayısı), uyak (dize sonu ses benzerliği), redif (uyaktan sonra yinelenen ek/sözcük).
Şiirde amaç bilgi vermek değil, duygu uyandırmaktır; bu yüzden sözcükler çağrışım gücüyle seçilir.
Sık Yapılan Hata
Anı ile günlüğü karıştırmak. Ölçüt aradan geçen zamandır: günlük aynı gün, anı yıllar sonra yazılır.
İkinci hata: kahramanı hayvan olan her metni fabl saymak. Fablın ayırt edici yanı sonunda ders vermesidir.
Sık sorulanlar
Fabl ile masal arasındaki fark nedir?
Fablın kahramanları hayvan ya da bitkidir ve sonunda açık bir ders verilir; masalda olağanüstü öğeler öne çıkar.
Biyografi ile otobiyografi farkı nedir?
Biyografiyi başkası yazar; otobiyografide kişi kendi yaşamını anlatır.