Doğada Hayat

1. Sabah pencereden dışarı bakan Efe, gökyüzünün bulutlu olduğunu ve yağmurun yağdığını gördü. Efe okula giderken yanına ne almalıdır?

• A) Şemsiye
• B) Şapka
• C) Yelpaze

Doğru cevap: A — Yağmurlu havada şemsiye kullanılır.

1. Ne soruluyor: Yağmurlu havada okula giden Efe'nin yanına ne alacağı.
2. Efe dışarıda bulutları ve yağan yağmuru gördü. Yağmurda ıslanmamak gerekir.
3. Şemsiye yağmurdan korur. Açınca başımızın ve omuzlarımızın ıslanmasını önler.
4. Doğru yanıt Şemsiye (A). Denetleme: Şapka daha çok güneşten korunmak içindir; yelpaze sıcakta serinlemek için kullanılır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Şapka da başa takılır ve koruyucu görünür; ama yağmurda bizi ıslanmaktan şemsiye korur.

2. Bir yılda kaç mevsim vardır?

• A) 3
• B) 4
• C) 5

Doğru cevap: B — Bir yılda dört mevsim vardır.

1. Ne soruluyor: Bir yıldaki mevsim sayısı.
2. Mevsimler sırayla şunlardır: ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış.
3. Parmakla sayınca dört mevsim olduğunu buluruz. Her mevsim yaklaşık üç ay sürer.
4. Doğru yanıt 4 (B). Denetleme: 3 dersek bir mevsimi unutmuş oluruz; 5 diye bir mevsim sayısı yoktur.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. İlkbahar ile sonbahar birbirine benzediği için biri unutulabilir; dört mevsimi tek tek saymak gerekir.

3. Saksıdaki çiçeğini haftalardır sulamayan bir çocuk, yaprakların sarardığını fark etti. Bunun sebebi nedir?

• A) Çiçek çok su almıştır
• B) Çiçek susuz kalmıştır
• C) Çiçek büyümüştür

Doğru cevap: B — Bitkiler yaşamak için suya ihtiyaç duyar.

1. Ne soruluyor: Haftalarca sulanmayan çiçeğin yapraklarının sararma sebebi.
2. Bitkiler de canlıdır; yaşamak için suya, ışığa ve havaya ihtiyaç duyar.
3. Çocuk çiçeği haftalardır sulamamıştır. Susuz kalan bitkinin yaprakları sararır ve solar.
4. Doğru yanıt Çiçek susuz kalmıştır (B). Denetleme: Çiçek hiç sulanmadığı için çok su almış olamaz; büyüyen çiçeğin yaprakları sararmaz, yeşil kalır.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. Fazla su da bitkiye zarar verebildiği için karışır; ama metinde çiçeğin hiç sulanmadığı yazıyor.

4. Kış mevsiminde dışarı çıkarken hangi kıyafetleri giymek gerekir?

• A) Şort ve terlik
• B) Yağmurluk ve mayo
• C) Mont, atkı ve bere

Doğru cevap: C — Kışın kalın kıyafetler giyilir.

1. Ne soruluyor: Kışın dışarı çıkarken giyilecek kıyafetler.
2. Kışın hava soğuktur; bazen kar yağar. Vücudumuzu sıcak tutmamız gerekir.
3. Mont vücudu, atkı boynu, bere de başı ve kulakları soğuktan korur.
4. Doğru yanıt Mont, atkı ve bere (C). Denetleme: Şort ve terlik yazın giyilir; mayo denizde giyilir, yağmurluk tek başına soğuktan korumaz.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Yağmurluk kışlık bir giysi gibi görünür; ama yanında mayo vardır ve bu ikisi soğuktan korumaz.

5. Kullandığın plastik su şişesini çöpe atmak yerine hangi kutuya atmalısın?

• A) Geri dönüşüm kutusuna
• B) Cam kutusuna
• C) Yiyecek atıkları kutusuna

Doğru cevap: A — Plastik atıklar geri dönüşüm kutusuna atılır.

1. Ne soruluyor: Plastik su şişesinin atılacağı kutu.
2. Plastik şişe çöpe atılırsa doğada yüzlerce yıl kaybolmaz.
3. Geri dönüşüm kutusuna atılan plastik toplanır ve yeni eşyalar yapılır. Böylece doğa korunur.
4. Doğru yanıt Geri dönüşüm kutusuna (A). Denetleme: Cam kutusuna yalnız cam şişe ve kavanozlar atılır; yiyecek atıkları kutusu da yemek artıkları içindir.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Şişe sözcüğü cam şişeyi hatırlattığı için karışır; ama bu şişe plastiktir, cam kutusuna atılmaz.

6. Ağaçların insanlara ve doğaya en önemli yararı nedir?

• A) Yağmuru durdurur
• B) Havayı temizler ve gölge sağlar
• C) Toprağı ısıtır

Doğru cevap: B — Ağaçlar havayı temizler ve gölge sağlar.

1. Ne soruluyor: Ağaçların insanlara ve doğaya en önemli yararı.
2. Ağaçlar yapraklarıyla havayı temizler ve soluduğumuz temiz havayı artırır.
3. Sıcak bir yaz gününde ağacın altında oturunca serinleriz; çünkü ağaç gölge yapar.
4. Doğru yanıt Havayı temizler ve gölge sağlar (B). Denetleme: Ağaçlar yağmuru durdurmaz; toprağı ısıtmazlar, tersine gölgeleriyle serinletirler.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. Ağacın altında yağmurdan biraz korunulduğu için karışır; ama ağaç yağmurun yağmasını durdurmaz.

7. Okul bahçesinde acıkmış bir sokak kedisi gören öğrenciler nasıl davranmalıdır?

• A) Taş atmak
• B) Kovalamak
• C) Su ve mama koymak

Doğru cevap: C — Hayvanlara şefkat gösterilir.

1. Ne soruluyor: Acıkmış sokak kedisini gören öğrencilerin nasıl davranacağı.
2. Sokak hayvanları da canlıdır; acıkır, susar ve korkar.
3. Onlara şefkatle davranmalıyız. Bir kap su ve biraz mama koymak kedinin karnını doyurur.
4. Doğru yanıt Su ve mama koymak (C). Denetleme: Taş atmak kediyi yaralar; kovalamak da onu korkutur ve aç bırakır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Kovalamak oyun gibi görünebilir; ama hayvanı korkutur, ona zarar vermektir.

8. Ailesiyle ormanda piknik yapan Nil, dönerken çöpleri yerde bıraktıklarını fark etti. Nil ne yapmalıdır?

• A) Çöpleri toplayıp çöp kutusuna atmak
• B) Çöpleri toprağa gömmek
• C) Görmezden gelmek

Doğru cevap: A — Doğada bırakılan çöp çevreye zarar verir.

1. Ne soruluyor: Piknikten dönerken çöpleri yerde gören Nil'in ne yapacağı.
2. Ormanda bırakılan çöpler toprağı ve suyu kirletir. Hayvanlar da çöpleri yiyip hasta olabilir.
3. Doğru davranış çöpleri toplamak ve çöp kutusuna atmaktır. Yakında kutu yoksa torbaya koyup götürürüz.
4. Doğru yanıt Çöpleri toplayıp çöp kutusuna atmak (A). Denetleme: Plastik ve kutu gibi çöpler toprağa gömülse de yok olmaz, doğayı kirletir; görmezden gelmek de çöpü ormanda bırakmaktır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Gömülen çöp gözden kaybolduğu için yok olur sanılır; ama çöp toprakta uzun yıllar kalır.

9. Yaz mevsiminde günler kışa göre nasıldır?

• A) Daha kısa ve soğuktur
• B) Daha uzun ve sıcaktır
• C) Hiç değişmez

Doğru cevap: B — Yazın günler uzun ve sıcaktır.

1. Ne soruluyor: Yazın günlerin kışa göre nasıl olduğu.
2. Yazın güneş sabah erken doğar, akşam geç batar. Bu yüzden gündüzler uzundur.
3. Güneş ışığı daha uzun süre gelir ve hava sıcak olur. Kışın ise hava erken kararır ve soğuktur.
4. Doğru yanıt Daha uzun ve sıcaktır (B). Denetleme: Kısa ve soğuk günler kışın olur; mevsimler değişince günlerin uzunluğu da değişir.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. Yaz ile kış özellikleri karıştırılır; kısa ve soğuk günler kışa aittir.

10. Aşağıdakilerden hangisi canlı bir varlıktır?

• A) Taş
• B) Kalem
• C) Kelebek

Doğru cevap: C — Kelebek beslenen, büyüyen bir canlıdır.

1. Ne soruluyor: Seçenekler arasındaki canlı varlık.
2. Canlılar beslenir, büyür, hareket eder ve çoğalır.
3. Kelebek çiçeklerden beslenir, uçar ve yumurta bırakır. Taş ve kalem ise beslenmez ve büyümez.
4. Doğru yanıt Kelebek (C). Denetleme: Taş doğada bulunur ama cansızdır; kalem insan yapımı cansız bir eşyadır.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. Taş doğada bulunduğu için canlı sanılabilir; ama doğada olan her şey canlı değildir.

11. Bir gölün kıyısında piknik yapanlar çöplerini suya atıyor. Aylar sonra gölde balıkların azaldığı görülüyor. Bu durumun sebebi nedir?

• A) Sular kirlendiği için canlılar zarar görmüştür
• B) Sular temizlendiği için balıklar gitmiştir
• C) Balıklar çoğaldığı için görünmemektedir

Doğru cevap: A — Suya atılan çöp suyu kirletir.

1. Ne soruluyor: Göle çöp atılınca balıkların azalmasının sebebi.
2. Göl, balıkların ve başka canlıların evidir. Balıklar yaşamak için temiz suya ihtiyaç duyar.
3. Suya atılan çöpler suyu kirletir. Kirli suda balıklar hastalanır ve azalır.
4. Doğru yanıt Sular kirlendiği için canlılar zarar görmüştür (A). Denetleme: Çöp atılan su temizlenmez, kirlenir; metinde balıkların azaldığı söyleniyor, çoğaldığı değil.
5. Sık yapılan hata: C şıkkı. Balıkların saklandığı düşünülebilir; ama metin balıkların azaldığını açıkça söylüyor.

12. Bahçedeki ağaçta içinde yavru kuşlar olan bir yuva buldun. Nasıl davranmalısın?

• A) Yavruları eve götürmek
• B) Yuvaya dokunmadan uzaktan izlemek
• C) Yuvayı yere indirmek

Doğru cevap: B — Yuvaya dokunmak yavrulara zarar verir.

1. Ne soruluyor: Ağaçta yavru kuşların olduğu yuvayı bulunca nasıl davranılacağı.
2. Yavru kuşlar yuvada güvendedir. Anne kuş onları orada besler.
3. Yuvaya dokunursak ya da yerini değiştirirsek anne kuş korkup gelmeyebilir, yavrular zarar görür. En iyisi uzaktan izlemektir.
4. Doğru yanıt Yuvaya dokunmadan uzaktan izlemek (B). Denetleme: Yavruları eve götürmek onları annelerinden ayırır; yuvayı yere indirmek de yavruları kedilere ve soğuğa açık bırakır.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. Yavruları korumak için eve götürmek iyilik gibi görünür; ama yavruları en iyi anneleri besler.