Sağlıklı Hayat

1. Kerem sabah geç kalktığı için kahvaltı yapmadan okula gitti. İkinci derste karnı acıktı ve tahtaya bakmakta zorlandı. Bu durumun sebebi nedir?

• A) Kahvaltı yapmadığı için enerjisi azaldı
• B) Çok kahvaltı yaptığı için ağırlaştı
• C) Dersler çok kolay olduğu için sıkıldı

Doğru cevap: A — Kahvaltı güne başlamak için enerji verir.

1. Ne soruluyor: Kahvaltı yapmayan Kerem'in derste acıkıp zorlanmasının sebebi.
2. Gece boyunca uyurken bir şey yemeyiz. Sabah vücudumuzun yeniden güce, yani enerjiye ihtiyacı vardır.
3. Kahvaltı bu enerjiyi verir. Kerem kahvaltı yapmadığı için ikinci derste acıktı ve dikkatini toplayamadı.
4. Doğru yanıt Kahvaltı yapmadığı için enerjisi azaldı (A). Denetleme: Kerem hiç kahvaltı yapmadı, çok kahvaltı yapmış olamaz; metinde derslerin kolay olduğundan söz edilmiyor.
5. Sık yapılan hata: C şıkkı. Tahtaya bakmakta zorlanmak sıkılmak gibi görünür; ama metin karnının acıktığını söylüyor, sebep kahvaltısızlıktır.

2. Yemekten önce ve tuvaletten sonra elleri yıkamanın nedeni nedir?

• A) Elleri güzel kokutmak
• B) Mikroplardan korunmak
• C) Suyu harcamak

Doğru cevap: B — El yıkamak mikropları uzaklaştırır.

1. Ne soruluyor: Yemekten önce ve tuvaletten sonra el yıkamanın nedeni.
2. Ellerimiz gün boyunca birçok yere dokunur. Ellerde gözle göremediğimiz mikroplar birikir.
3. Yemek yerken bu mikroplar ağzımıza gidip bizi hasta edebilir. Sabunla yıkamak mikropları temizler.
4. Doğru yanıt Mikroplardan korunmak (B). Denetleme: Güzel koku yıkamanın asıl amacı değildir; suyu harcamak bir yarar değil, israftır.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. Sabun güzel koktuğu için amaç koku sanılır; asıl amaç mikroplardan korunmaktır.

3. Kaan her akşam yatmadan önce dişlerini fırçalamayı unutuyor. Aylar sonra diş hekimi bir dişinde çürük olduğunu söyledi. Bu çürüğün sebebi nedir?

• A) Dişlerini fırçalamadığı için yemek artıkları kalmıştır
• B) Çok su içtiği için dişleri zayıflamıştır
• C) Diş fırçası çok yumuşak olduğu için

Doğru cevap: A — Fırçalanmayan dişlerde çürük oluşur.

1. Ne soruluyor: Kaan'ın dişinde çürük oluşmasının sebebi.
2. Yemekten sonra dişlerin arasında küçük yemek artıkları kalır.
3. Dişler fırçalanmazsa bu artıklar dişe zarar verir ve zamanla çürük oluşur. Kaan her akşam fırçalamayı unutuyordu.
4. Doğru yanıt Dişlerini fırçalamadığı için yemek artıkları kalmıştır (A). Denetleme: Su içmek dişleri zayıflatmaz; Kaan dişlerini fırçalamadığı için fırçanın yumuşak olması sebep olamaz.
5. Sık yapılan hata: C şıkkı. Fırçanın özelliği akla gelir; ama Kaan fırçayı hiç kullanmıyordu, sorun fırçalamayı unutmaktır.

4. Gece geç saatlere kadar uyumayan bir çocuk ertesi gün okulda ne yaşar?

• A) Daha enerjik olur
• B) Derse dikkatini veremez
• C) Daha hızlı büyür

Doğru cevap: B — Yeterli uyku dikkat için gereklidir.

1. Ne soruluyor: Geç yatan çocuğun ertesi gün okulda ne yaşayacağı.
2. Uyurken vücudumuz dinlenir ve ertesi güne hazırlanır. Çocukların her gece uzun ve yeterli uyuması gerekir.
3. Geç yatan çocuk sabah yorgun kalkar, derste esner ve öğretmeni dinleyemez.
4. Doğru yanıt Derse dikkatini veremez (B). Denetleme: Az uyuyan çocuk enerjik olmaz, yorgun olur; geç yatmak hızlı büyütmez, büyüme için iyi uyku gerekir.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. Gece uyanık kalabilen çocuk güçlü sanılır; ama ertesi gün yorgunluk ortaya çıkar.

5. İki kardeşten biri her gün parkta koşup oyun oynuyor, diğeri gün boyu oturuyor. Aylar sonra hareketli olan kardeşin vücudunda ne değişir?

• A) Kasları ve vücudu güçlenir
• B) Kemikleri zayıflar
• C) Uykusu bozulur

Doğru cevap: A — Hareket etmek vücudu güçlendirir.

1. Ne soruluyor: Her gün koşup oynayan kardeşin vücudunda ne değişeceği.
2. Koşmak, zıplamak ve oynamak kaslarımızı çalıştırır.
3. Çalışan kaslar zamanla güçlenir; kemikler ve kalp de sağlıklı olur.
4. Doğru yanıt Kasları ve vücudu güçlenir (A). Denetleme: Hareket kemikleri zayıflatmaz, güçlendirir; gün içinde oynayan çocuk gece daha rahat uyur, uykusu bozulmaz.
5. Sık yapılan hata: C şıkkı. Çok koşan çocuğun yorulacağı düşünülür; ama bu yorgunluk uykuyu bozmaz, derin uyumaya yardım eder.

6. Bir öğrenci beslenme çantasına her gün cips ve şekerli içecek koyuyor. Öğretmeninin ona vereceği öneri hangisi olmalıdır?

• A) Daha çok cips koyması
• B) Hiçbir şey koymaması
• C) Meyve, su ve süt gibi besleyici gıdalar koyması

Doğru cevap: C — Sağlıklı beslenme çantası besleyici gıdalar içerir.

1. Ne soruluyor: Beslenme çantasına cips ve şekerli içecek koyan öğrenciye yapılacak öneri.
2. Cips ve şekerli içecekler vücudu büyütecek ve güçlendirecek besinleri az içerir; çok tüketilirse dişlere ve sağlığa zarar verir.
3. Meyve, su ve süt ise vücudun ihtiyaç duyduğu besinleri verir.
4. Doğru yanıt Meyve, su ve süt gibi besleyici gıdalar koyması (C). Denetleme: Daha çok cips sorunu büyütür; hiçbir şey koymamak da öğrenciyi aç bırakır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Zararlı yiyeceği bırakmak doğru gibi görünür; ama çocuk aç kalmamalı, sağlıklı yiyecek koymalıdır.

7. Bir çocuğun ateşi çıktı ve boğazı ağrıyor. Ailesinin yapması gereken en doğru davranış hangisidir?

• A) Beklemek
• B) Doktora götürmek
• C) Soğuk suyla duş aldırmak

Doğru cevap: B — Hastalık belirtisinde doktora gidilir.

1. Ne soruluyor: Ateşi çıkan ve boğazı ağrıyan çocuğun ailesinin ne yapacağı.
2. Ateş ve boğaz ağrısı hastalık belirtisidir. Hastalığın ne olduğunu en iyi doktor anlar.
3. Doktor muayene eder ve gerekirse ilaç verir. Böylece çocuk daha çabuk iyileşir.
4. Doğru yanıt Doktora götürmek (B). Denetleme: Beklemek hastalığın artmasına yol açabilir; hasta çocuğa soğuk suyla duş aldırmak onu üşütüp daha çok hasta edebilir.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. "Kendiliğinden geçer" diye beklemek akla gelir; ama ateş ve ağrı varsa doktora gidilir.

8. Düzenli banyo yapmanın sağlığa yararı nedir?

• A) Saçlar uzar
• B) Boy uzar
• C) Vücut temizlenir, mikroplar azalır

Doğru cevap: C — Banyo vücuttaki kir ve mikropları temizler.

1. Ne soruluyor: Düzenli banyo yapmanın sağlığa yararı.
2. Gün boyunca oynarken terleriz; vücudumuza toz ve kir yapışır.
3. Sabun ve suyla yıkanınca kir ve mikroplar temizlenir, kendimizi rahat hissederiz.
4. Doğru yanıt Vücut temizlenir, mikroplar azalır (C). Denetleme: Banyo saçları uzatmaz; boy uzaması da beslenme ve uykuyla ilgilidir, banyoyla değil.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. Banyoda saç yıkandığı için saçla ilgili şık akla gelir; ama yıkamak saçı temizler, uzatmaz.

9. Sınıfta ders işlenirken bir öğrencinin hapşırması geldi. Mikropların arkadaşlarına yayılmaması için nasıl davranmalıdır?

• A) Ağzını açık bırakmak
• B) Dirseğinin içine hapşırmak
• C) Arkadaşına doğru dönmek

Doğru cevap: B — Dirseğin içine hapşırmak mikrobun yayılmasını önler.

1. Ne soruluyor: Hapşırırken mikropların arkadaşlara yayılmaması için ne yapılacağı.
2. Hapşırınca ağızdan ve burundan çok küçük damlalar etrafa saçılır. Bu damlalarda mikrop olabilir.
3. Dirseğin içine hapşırınca damlalar orada kalır. El kirlenmediği için dokunduğumuz yerlere de mikrop bulaşmaz.
4. Doğru yanıt Dirseğinin içine hapşırmak (B). Denetleme: Ağzı açık bırakmak damlaları havaya saçar; arkadaşa doğru dönmek mikrobu doğrudan ona gönderir.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. Hapşırığı tutmamak için ağzı açık bırakmak kolay gelir; ama ağız dirsekle kapatılmalıdır.

10. Gün boyunca yeterince su içmenin vücuda etkisi nedir?

• A) Vücudun düzenli çalışmasını sağlar
• B) Uykuyu getirir
• C) Dişleri çürütür

Doğru cevap: A — Su, vücudun çalışması için gereklidir.

1. Ne soruluyor: Yeterince su içmenin vücuda etkisi.
2. Vücudumuzun büyük bölümü sudur. Terleyince ve tuvalete gidince bu suyu kaybederiz.
3. Kaybettiğimiz suyu içerek yerine koyarız. Böylece vücudumuz düzenli çalışır, kendimizi yorgun hissetmeyiz.
4. Doğru yanıt Vücudun düzenli çalışmasını sağlar (A). Denetleme: Su içmek uyku getirmez; dişleri çürüten şekerdir, su dişlere zarar vermez.
5. Sık yapılan hata: C şıkkı. İçeceklerin dişe zarar verdiği duyulmuştur; ama bu şekerli içecekler içindir, su değil.

11. Kemiklerin ve dişlerin güçlü olması için hangi besini düzenli tüketmek gerekir?

• A) Şekerleme
• B) Süt ve süt ürünleri
• C) Gazlı içecek

Doğru cevap: B — Süt ürünleri kemik ve diş sağlığını destekler.

1. Ne soruluyor: Kemikleri ve dişleri güçlendiren besin.
2. Kemiklerimizin ve dişlerimizin sağlam olması için kalsiyum denen bir maddeye ihtiyaç vardır.
3. Süt, peynir ve yoğurt kalsiyum bakımından zengindir. Bu yüzden her gün tüketilmelidir.
4. Doğru yanıt Süt ve süt ürünleri (B). Denetleme: Şekerleme dişleri çürütür; gazlı içecek de şekerlidir ve kemiği güçlendirmez.
5. Sık yapılan hata: C şıkkı. Gazlı içecek de süt gibi içilen bir şey olduğu için karışır; ama kemiklere yararı yoktur.

12. Bir çocuk bütün gün televizyon ve tablet karşısında oturuyor, hiç dışarı çıkmıyor. Bu çocuğa verilecek en doğru öneri hangisidir?

• A) Daha uzun süre izlemesi
• B) Hiç dışarı çıkmaması
• C) Ekran süresini azaltıp hareket etmesi

Doğru cevap: C — Uzun ekran süresi hareketsizliğe yol açar.

1. Ne soruluyor: Bütün gün ekran karşısında oturan çocuğa yapılacak öneri.
2. Uzun süre ekrana bakmak gözleri yorar. Hep oturmak da vücudun hareketsiz kalmasına yol açar.
3. Çocuğun ekranı daha az kullanması, dışarıda oynaması ve hareket etmesi sağlığı için iyidir.
4. Doğru yanıt Ekran süresini azaltıp hareket etmesi (C). Denetleme: Daha uzun izlemek sorunu büyütür; hiç dışarı çıkmamak zaten yaptığı yanlış davranıştır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Şıkta ekrandan söz edilmediği için masum görünür; ama çocuk zaten dışarı çıkmıyor, önerinin bunu değiştirmesi gerekir.