Bilimsel Keşif Yolculuğu

1. Şekilde bir bilim insanının izlediği adımlar sırasıyla verilmiştir. Bu adımlar bize neyi göstermektedir?

• A) Bir masalın nasıl anlatıldığını
• B) Bir yemeğin nasıl pişirildiğini
• C) Bir resmin nasıl boyandığını
• D) Bilimsel bilgiye ulaşma yolunu

Doğru cevap: D — Merak edilen konuyu belirleme, soru sorup tahminde bulunma, gözlem/deney yapma ve sonucu kaydedip paylaşma bilimsel bilgiye ulaşmanın adımlarıdır.

1. Şekildeki 4 kutu sırasıyla bir süreci anlatır.
2. Önce konu belirlenir, sonra soru/tahmin, sonra gözlem/deney, son olarak kayıt yapılır.
3. Bu sıra masal anlatma ya da yemek pişirmeyle ilgili değildir.
4. Şekil bilimsel bilgiye ulaşma yolunu gösterir.

2. Mert bahçedeki karıncaları günlerce izledi ve her gün gördüklerini defterine yazdı. Mert'in yaptığı bu iş hangi bilim becerilerine örnektir?

• A) Tahmin etme ve model oluşturma
• B) Gözlem yapma ve veri kaydetme
• C) Deney yapma ve karşılaştırma
• D) İletişim kurma ve tahmin etme

Doğru cevap: B — Bir varlığı dikkatle izlemek gözlem yapmaktır; gördüklerini deftere yazmak ise veri kaydetmedir.

1. Mert karıncaları günlerce dikkatle izlemiştir; bu gözlem yapmadır.
2. Gördüklerini deftere yazması ise veri kaydetmedir.
3. Mert herhangi bir deney düzeneği kurmamış, tahminde de bulunmamıştır.
4. Doğru cevap gözlem yapma ve veri kaydetmedir.

3. Şekildeki kartlarda bilim insanlarıyla ilgili bazı özellikler yazılıdır. Bu kartlardan hangisi gerçek bir bilim insanının özelliği DEĞİLDİR?

• A) Meraklıdır
• B) Sabırlıdır
• C) İlk denemede mutlaka başarır
• D) Gözlem yapar

Doğru cevap: C — Bilim insanları çoğu zaman ilk denemede değil, birçok deneme ve hatadan sonra sonuca ulaşır.

1. Meraklı olmak, sabırlı olmak ve gözlem yapmak bilim insanının gerçek özellikleridir.
2. Bilim insanları deneylerini çoğu kez birden fazla kez tekrarlar.
3. İlk denemede mutlaka başarmak gerçekçi bir özellik değildir.
4. Bu yüzden yanlış kart "İlk denemede mutlaka başarır" kartıdır.

4. Zeynep güneşli havalarda gölgelerin kısa olduğunu birkaç kez gözlemledi. Bu gözlemlerine dayanarak "Yarın hava açık olursa gölgeler yine kısa olur." dedi. Zeynep'in bu ifadesi hangi bilim becerisine örnektir?

• A) Tahmin etme
• B) Model oluşturma
• C) Deney yapma
• D) İletişim kurma

Doğru cevap: A — Geçmiş gözlemlere dayanarak gelecekte olacaklar hakkında öngörüde bulunmaya tahmin etme denir.

1. Zeynep önce birkaç kez gözlem yapmıştır.
2. Bu gözlemlere dayanarak gelecekle ilgili bir öngörüde bulunmuştur.
3. Geçmiş bilgiye dayanan bu öngörüye tahmin etme denir.
4. Doğru cevap tahmin etmedir.

5. Ali iki saksıya aynı tohumu ekti; birine az, birine çok su verdi. Tabloda 3 hafta sonunda ölçtüğü bitki boyları verilmiştir. Tabloya göre hangi çıkarımı yapması doğru olur?

• A) Su miktarının bitki boyuna etkisi yoktur.
• B) Çok su alan bitki daha uzun büyümüştür.
• C) Az su alan bitki daha uzun büyümüştür.
• D) Tohum türü bitkinin boyunu belirler.

Doğru cevap: B — Tabloya göre çok su alan bitki 18 cm, az su alan bitki 12 cm boyundadır; çok su alan daha uzundur.

1. Tabloda iki saksının boyları karşılaştırılıyor.
2. Az su alan saksıdaki bitki 12 cm, çok su alan saksıdaki bitki 18 cm'dir.
3. 18 cm, 12 cm'den büyüktür.
4. Bu yüzden çok su alan bitki daha uzun büyümüştür.

6. Onur küçük toplar ve tellerle Güneş sistemini küçük ölçekte canlandırdı. Onur'un yaptığı bu çalışma hangi bilim becerisine örnektir?

• A) Deney yapma
• B) Karşılaştırma yapma
• C) Veri toplama
• D) Model oluşturma

Doğru cevap: D — Gerçek bir varlığı küçültülmüş ya da basitleştirilmiş biçimde canlandırmaya model oluşturma denir.

1. Onur gerçek Güneş sistemini küçük malzemelerle temsil etmiştir.
2. Bu, gerçek bir olayı basitçe canlandırmaktır.
3. Bu beceriye model oluşturma denir.
4. Doğru cevap model oluşturmadır.

7. Bir bilim insanı yaptığı deneyin sonuçlarını bir dergide makale olarak yayımladı; böylece başka bilim insanları da bu bilgilerden yararlandı. Bu davranış hangi bilim becerisine örnektir?

• A) Tahmin etme
• B) Model oluşturma
• C) İletişim kurma
• D) Gözlem yapma

Doğru cevap: C — Elde edilen bilgiyi başkalarıyla paylaşmaya iletişim kurma denir.

1. Bilim insanı sonuçlarını kendine saklamamış, yayımlamıştır.
2. Bu bilgiyi başkalarıyla paylaşmak iletişim kurmadır.
3. Tahmin, model ve gözlem burada söz konusu değildir.
4. Doğru cevap iletişim kurmadır.

8. Bir öğrenci deney raporuna önce "Sonuç: bitki büyüdü." yazmış, deneyi daha sonra yapmıştır. Bu öğrencinin yaptığı hata nedir?

• A) Sonucu deneyden önce yazmıştır; bu bilimsel bir yaklaşım değildir.
• B) Deneyi hiç yapmamıştır.
• C) Malzemeleri yanlış seçmiştir.
• D) Herhangi bir hata yapmamıştır.

Doğru cevap: A — Bilimsel çalışmada sonuç, veriler toplandıktan sonra yazılır; deneyden önce sonuca karar vermek doğru değildir.

1. Doğru sırada önce deney yapılır, veriler toplanır.
2. Sonuç bu verilere bakılarak yazılır.
3. Öğrenci ise sonucu deneyden önce yazmıştır.
4. Bu, bilimsel sürecin sırasını bozan bir hatadır.

9. Gözlem ve deneylere dayanarak elde edilen, denendiğinde doğruluğu sınanabilen bilgiye ne ad verilir?

• A) Rastgele bilgi
• B) Bilimsel bilgi
• C) Efsane
• D) Rüya

Doğru cevap: B — Gözlem ve deneye dayanan, sınanabilir bilgiye bilimsel bilgi denir.

1. Rastgele bilgi, efsane ve rüya gözlem ya da deneye dayanmaz.
2. Sınanabilir olması gereken bilgi türü gözlem ve deneyle elde edilir.
3. Bu özelliklere sahip bilgiye bilimsel bilgi denir.
4. Doğru cevap bilimsel bilgidir.

10. İki farklı bilim insanı aynı deneyi ayrı ayrı tekrarladığında birbirine çok yakın sonuçlar buluyor. Bu durum bilimsel bilginin hangi özelliğini gösterir?

• A) Bilimsel bilgi kişiden kişiye tamamen değişir.
• B) Bilimsel bilgi hiçbir zaman değişmez.
• C) Bilimsel bilgi tekrar denendiğinde benzer sonuçlar verir.
• D) Bilimsel bilgi yalnızca tahminden ibarettir.

Doğru cevap: C — Bilimsel bilginin güvenilir olmasının bir nedeni, aynı deney tekrarlandığında benzer sonuçların elde edilebilmesidir.

1. İki bilim insanı aynı deneyi bağımsız olarak yapmıştır.
2. Sonuçları birbirine yakın çıkmıştır.
3. Bu, bilimsel bilginin tekrarlanabilir ve güvenilir olduğunu gösterir.
4. Doğru cevap, bilimsel bilginin tekrar denendiğinde benzer sonuçlar verdiğini söyleyen seçenektir.