Sağlığım ve Güvenliğim

1. Şekilde bir araç trafik ışığı ve o anda yanan ışık gösterilmiştir. Bu ışığı gören sürücünün yapması gereken nedir?

• A) Hızlanarak geçmek
• B) Durmak ve beklemek
• C) Korna çalmak
• D) Geri geri gitmek

Doğru cevap: B — Trafik ışığında en üstteki ışık kırmızıdır ve "dur" anlamına gelir.

1. Şekle bakalım: üç ışıktan en üstteki yanıyor.
2. Trafik ışıklarında sıra hep aynıdır: en üstte kırmızı, ortada sarı, en altta yeşil.
3. Öyleyse yanan ışık kırmızıdır. Kırmızı "dur" demektir; sürücü durmalı ve ışık yeşile dönene kadar beklemelidir.
4. Denetleyelim: kırmızıda geçilseydi yayalar karşıya geçemezdi ✓ — ışıklar sırayla herkese yol veriyor.

2. Şekilde yol üzerine çizilmiş kalın beyaz çizgiler görülmektedir. Bu bölümün adı nedir ve ne işe yarar?

• A) Otobüs durağı – araç beklemek için
• B) Yaya geçidi – yayaların güvenle karşıya geçmesi için
• C) Park yeri – araç bırakmak için
• D) Kaldırım – oturup dinlenmek için

Doğru cevap: B — Yol üzerindeki kalın beyaz çizgiler yaya geçididir; yayalar karşıya buradan geçer.

1. Şekildeki çizgilere bakalım: kalın, beyaz ve yolun bir kenarından öteki kenarına uzanıyorlar.
2. Bu çizgiler araçlar için değil; araçlar yolun kendisinde ilerler. Çizgiler yayalar için ayrılmış bir bölümü gösteriyor.
3. Bu bölümün adı yaya geçididir. Yayalar karşıya buradan geçer, sürücüler de bu çizgilere yaklaşırken yavaşlar.
4. Denetleyelim: çizgiler uzaktan görülecek kadar kalın ✓ — sürücünün fark edip yavaşlaması için.

3. Yangın, sağlık sorunu ya da güvenlik tehlikesi gibi acil durumlarda aranması gereken numara hangisidir?

• A) 112 Acil Çağrı Merkezi
• B) 137 Bilinmeyen Numaralar
• C) 118 Telefon Rehberi
• D) 185 Su Arıza

Doğru cevap: A — Ülkemizde bütün acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranır.

1. Acil durumda ne yapmak gerekir? En kısa sürede yardım istemek.
2. Eskiden yangın, sağlık ve güvenlik için ayrı numaralar vardı; bir kişinin hepsini akılda tutması zordu.
3. Şimdi hepsi tek numarada toplandı: 112 Acil Çağrı Merkezi. Yangın da, sağlık sorunu da, güvenlik tehlikesi de buraya bildirilir.
4. Denetleyelim: öteki şıklar acil değil ✓ — 118 telefon rehberi, 185 su arıza numarası.

4. Okulda yapılan deprem tatbikatında öğretmen "çök, kapan, tutun" dedi. Öğrencilerin bu uyarı üzerine ne yapması gerekir?

• A) Pencereden atlamak
• B) Koridorda koşmak
• C) Sağlam bir masanın altına girip masanın ayağına tutunmak
• D) Asansöre binmek

Doğru cevap: C — Deprem anında sağlam bir masanın altına girilir ve masanın ayağına tutunulur.

1. Deprem sırasındaki tehlikeyi belirleyelim: sallanma yüzünden dolap, raf ve tavandan eşya düşebilir.
2. Öyleyse en önemli iş başı ve gövdeyi düşen eşyalardan korumak. Sağlam bir masa bu korumayı sağlar; öğretmenin dediği "çök" ve "kapan" bunun için.
3. Üçüncü adım "tutun": masa sallantıyla kayabilir, ayağından tutulursa yanımızdan uzaklaşmaz.
4. Denetleyelim: asansör deprem sırasında kullanılmaz ✓ — elektrik kesilirse içinde kalınır.

5. Tabloda deprem çantasına konulması düşünülen malzemeler verilmiştir. Tabloya göre bu çantaya konulması gereksiz olan malzeme hangisidir?

• A) Su
• B) Düdük
• C) El feneri
• D) Cam vazo

Doğru cevap: D — Afet çantasında yaşamı sürdürecek malzemeler bulunur; cam vazo bu işe yaramaz.

1. Tablonun kurgusu şu: solda malzeme, sağda ne işe yaradığı.
2. Üç malzemeyi denetleyelim: su içmek için, düdük yardım çağırmak için, el feneri karanlıkta görebilmek için gerekli. Üçü de afet anında işe yarar.
3. Cam vazo ise hiçbir ihtiyacı karşılamıyor. Üstelik sallantıda kırılıp tehlike bile oluşturabilir. Gereksiz malzeme cam vazodur.
4. Denetleyelim: tabloda karşısına "bir işe yaramaz" yazılmış ✓ — tablo da bunu söylüyor.

6. Okuldan eve yürüyen Ada'ya tanımadığı bir kişi "seni arabamla bırakayım" dedi. Ada nasıl davranmalıdır?

• A) Arabaya binmeli
• B) Teşekkür edip reddetmeli ve güvendiği bir büyüğe haber vermeli
• C) Ev adresini söylemeli
• D) Onunla birlikte dolaşmalı

Doğru cevap: B — Tanımadığımız kişilerin aracına binilmez; durum güvendiğimiz bir yetişkine bildirilir.

1. Durumu belirleyelim: Ada bu kişiyi TANIMIYOR. Tanımadığımız biri bize ne kadar iyi davranırsa davransın, onunla gitmek güvenli değildir.
2. Ada’nın yapması gerekenler sırayla şunlardır: teklifi kabul etmemek, nazikçe reddedip yoluna devam etmek.
3. Ayrıca durumu güvendiği bir büyüğe (ailesine ya da öğretmenine) anlatmalıdır. Böylece hem kendisi hem başka çocuklar korunmuş olur.
4. Denetleyelim: ev adresi de söylenmez ✓ — adres, okul ve telefon bilgisi yabancılarla paylaşılmaz.

7. Aşağıdaki davranışlardan hangisi güvenlidir?

• A) Bisiklete binerken kask takmak
• B) Araç camından el ve kol sarkıtmak
• C) Merdivenlerden koşarak inmek
• D) Kibritle oynamak

Doğru cevap: A — Kask, bisiklet kazalarında başı koruduğu için güvenli bir davranıştır.

1. Şıkları teker teker tehlikeye göre denetleyelim.
2. Araç camından el ve kol sarkıtmak yoldan geçen bir cisme ya da araca çarpma tehlikesi doğurur. Merdivenden koşarak inmek düşme riski taşır. Kibritle oynamak yangın çıkarabilir.
3. Kask takmak ise tam tersi: düşme olursa başı korur. Güvenli olan davranış budur.
4. Denetleyelim: üç şık da tehlike ARTIRIYOR, biri azaltıyor ✓ — ayrım net.

8. Bisiklet süren Emir kaldırıma çıkıp yayaların arasından hızla ilerledi. Emir'in bu davranışı neden yanlıştır?

• A) Bisiklet çok yavaş gittiği için
• B) Kaldırımlar daha geniş olduğu için
• C) Bisiklet sürmek tamamen yasak olduğu için
• D) Kaldırım yayalara ayrılmıştır ve yayalara çarpma tehlikesi vardır

Doğru cevap: D — Kaldırım yayalar için ayrılmıştır; orada hızlı bisiklet sürmek yayalara çarpma tehlikesi doğurur.

1. Kaldırımın ne için yapıldığını düşünelim: yayaların araçlardan uzak, güvenle yürümesi için.
2. Emir kaldırıma çıkıp yayaların arasından HIZLA ilerlemiş. Yayalar bisiklet beklemedikleri için ani hareket edebilir.
3. Hızlı giden bisiklet birine çarpabilir; hem Emir hem yayalar zarar görür. Davranışın yanlış olmasının nedeni budur.
4. Denetleyelim: bisiklet sürmek yasak değil ✓ — bisiklet yolunda ya da uygun alanlarda sürülür.

9. Bir öğrenci "Karşıdan karşıya geçerken telefonuma bakabilirim, dikkatim dağılmaz." dedi. Bu düşüncenin yanlışı nedir?

• A) Telefona bakmak dikkati dağıtır ve kaza tehlikesini artırır
• B) Telefon yolda daha iyi çeker
• C) Yolda telefon kullanmak zorunludur
• D) Telefona bakmak yürümeyi hızlandırır

Doğru cevap: A — Karşıdan karşıya geçerken dikkat tamamen yola verilmelidir.

1. Karşıya geçerken ne yapmamız gerektiğini hatırlayalım: önce sola, sonra sağa, sonra yeniden sola bakılır ve araç yoksa geçilir.
2. Bu bakışlar dikkat ister. Telefona bakan biri gözlerini yoldan ayırır ve yaklaşan aracı fark edemez.
3. Araç sessiz de olabilir, hızlı da gelebilir. Dikkat dağılınca kaza tehlikesi artar; bu yüzden geçiş sırasında telefona bakılmaz.
4. Denetleyelim: telefon geçtikten sonra da kullanılabilir ✓ — birkaç saniye beklemek yeterli.

10. Sokakta oyun oynarken düşen ve dizi kanayan bir arkadaşın için ilk olarak ne yapılmalıdır?

• A) Oyuna devam edilmeli
• B) Yaraya toprak sürülmeli
• C) Bir yetişkinden yardım istenip yara temizlenmeli
• D) Hiçbir şey yapılmamalı

Doğru cevap: C — Yaralanmalarda önce bir yetişkinden yardım istenir ve yara temizlenir.

1. Durumu belirleyelim: arkadaşın dizi kanıyor. Kanayan bir yara açık bir yaradır; mikrop kapabilir.
2. İlk yapılması gereken bir yetişkine haber vermek. Yaranın derinliğini ve ne yapılması gerektiğini bir büyük daha iyi anlar.
3. Yara temiz suyla yıkanıp uygun biçimde kapatılmalıdır. Toprak ya da kirli bir şey sürmek mikrop taşır ve yarayı kötüleştirir.
4. Denetleyelim: oyuna devam etmek de yanlış ✓ — yara kirlenir ve kanama sürebilir.