Sağlığım ve Güvenliğim

1. Görselde sağlıklı bir öğün için hazırlanan tabak bölümlere ayrılmıştır. Tabakta en geniş bölümü hangi besin grubu kaplamaktadır?

• A) Şekerli yiyecekler
• B) Sebze ve meyveler
• C) Cips ve kraker
• D) Gazlı içecekler

Doğru cevap: B — Sağlıklı tabağın en geniş bölümünü sebze ve meyveler oluşturur.

1. Görseldeki tabağa bakalım: üç bölüme ayrılmış ve her bölümde bir besin grubu yazıyor.
2. Bölümlerin büyüklüklerini karşılaştıralım. En büyük bölüm neredeyse tabağın yarısı kadar.
3. O bölümde "sebze ve meyveler" yazıyor. Öyleyse en geniş yeri sebze ve meyveler kaplıyor.
4. Denetleyelim: şekerli yiyecekler ve cips tabakta hiç yok ✓ — çünkü onlar her gün yenecek besinler değil.

2. Kahvaltıda süt, peynir, zeytin ve yumurta yiyen Efe okulda kendini enerjik hissetti. Efe'nin kendini iyi hissetmesinin sebebi nedir?

• A) Dengeli bir kahvaltı yapması
• B) Aç kalması
• C) Geç uyanması
• D) Kahvaltıyı atlaması

Doğru cevap: A — Farklı besin gruplarından yenen dengeli kahvaltı gün boyu enerji verir.

1. Efe’nin ne yediğine bakalım: süt, peynir, zeytin ve yumurta.
2. Bunlar aynı gruptan değil. Süt ve peynir süt grubundan, yumurta protein grubundan, zeytin ise yağ veren besinlerden.
3. Farklı gruplardan yeterli miktarda yemeye dengeli beslenme denir. Vücut ihtiyacı olan her şeyi aldığı için Efe kendini enerjik hissetmiştir.
4. Denetleyelim: yalnız çay içseydi bu kadar enerjik olmazdı ✓ — önemli olan çeşitlilik.

3. Tabloda besinler sağlıklı ve sağlıksız olarak ayrılmıştır. Tabloda hangi besin yanlış gruba yazılmıştır?

• A) Süt
• B) Taze meyve
• C) Cips
• D) Şekerleme

Doğru cevap: C — Cips yağlı ve tuzlu bir hazır gıdadır; sağlıklı besinler grubuna yazılması yanlıştır.

1. Tablonun iki sütununu okuyalım: solda sağlıklı besinler, sağda sağlıksız besinler.
2. Sol sütunu denetleyelim: süt ve taze meyve gerçekten sağlıklıdır, doğru yerde. Ama cips de bu sütunda yazılmış.
3. Cips çok yağlı ve tuzludur, sık yenmemesi gereken bir hazır gıdadır. Yanlış gruba yazılan besin cipstir.
4. Denetleyelim: sağ sütundaki şekerleme, gazlı içecek ve hazır kek doğru yerde ✓ — yanlış olan tek besin cips.

4. Tuvaletten çıkan bir çocuk ellerini yıkamadan doğrudan sofraya oturdu. Bu davranış hangi sonuca yol açabilir?

• A) Daha hızlı büyümesine
• B) Mikroplar yüzünden hastalanmasına
• C) Daha çok yemek yemesine
• D) Hiçbir sonuca yol açmaz

Doğru cevap: B — Yıkanmayan ellerdeki mikroplar yiyecekle vücuda girip hastalık yapabilir.

1. Ellerimizde ne olduğunu düşünelim: gözle göremediğimiz çok küçük canlılar, yani mikroplar bulunur.
2. Tuvaletten sonra ellerde mikrop sayısı artar. Eller yıkanmazsa bu mikroplar orada kalır.
3. Yemek yerken ellerimiz yiyeceğe ve ağzımıza değer. Mikroplar bu yolla vücudumuza girer ve bizi hasta edebilir.
4. Denetleyelim: sabunla yıkamak mikropları uzaklaştırıyor ✓ — bu yüzden yemekten önce el yıkanır.

5. Dişlerini her gün sabah ve akşam fırçalayan Elif'i diş hekimi tebrik etti. Düzenli diş fırçalamanın yararı nedir?

• A) Dişleri temizler ve diş çürüklerini önler
• B) Boyu uzatır
• C) Gözleri güçlendirir
• D) Sesi güzelleştirir

Doğru cevap: A — Düzenli fırçalama diş yüzeyindeki artıkları temizler ve çürüğü önler.

1. Yemek yedikten sonra ne olduğunu düşünelim: küçük yemek artıkları dişlerin arasında kalır.
2. Bu artıklar mikroplar için besin olur ve mikroplar orada çoğalır. Çoğalan mikroplar diş yüzeyine zarar verir; buna diş çürüğü denir.
3. Fırçalamak artıkları ve mikropları uzaklaştırır. Sabah ve akşam düzenli fırçalayan Elif bu yüzden diş çürüğünden korunur.
4. Denetleyelim: doktor Elif’i tebrik etmiş ✓ — dişleri temiz ve sağlıklı olduğu için.

6. Her gün otuz dakika birlikte yürüyüş yapan bir aile kendini daha dinç hissettiğini söylüyor. Düzenli spor yapmanın vücuda faydası nedir?

• A) Uykusuzluk yapar
• B) İştahı tamamen keser
• C) Boyu kısaltır
• D) Kasları ve kalbi güçlendirir

Doğru cevap: D — Düzenli hareket kasları ve kalbi güçlendirir, vücudu dinç tutar.

1. Yürüyüş sırasında vücutta ne oluyor? Bacak ve gövde kasları sürekli çalışıyor.
2. Kaslar çalışınca daha çok kana ihtiyaç duyar. Kalp bu kanı pompalamak için daha hızlı ve düzenli çalışır.
3. Bu düzenli çalışma zamanla hem kasları hem kalbi güçlendirir. Ailenin kendini daha dinç hissetmesinin nedeni budur.
4. Denetleyelim: her gün otuz dakika yeterli olmuş ✓ — spor için çok uzun süre gerekmiyor, düzenli olması yetiyor.

7. Aşağıdakilerden hangisi kişisel temizlik malzemelerimizden biri değildir?

• A) Diş fırçası
• B) Havlu
• C) Tarak
• D) Çekiç

Doğru cevap: D — Çekiç bir tamir aletidir; kişisel temizlik malzemesi değildir.

1. Kişisel temizlik malzemesi ne demek? Kendi temizliğimiz için kullandığımız, başkasıyla paylaşmadığımız eşyalar.
2. Şıkları tek tek denetleyelim: diş fırçası dişleri temizler, havlu kurulanmak için, tarak saçı taramak için kullanılır. Üçü de kişisel temizlik malzemesidir.
3. Çekiç ise çivi çakmaya yarayan bir tamir aletidir. Temizlikle ilgisi yoktur.
4. Denetleyelim: diş fırçası ve tarak başkasıyla paylaşılmaz ✓ — bu da onları "kişisel" yapan özellik.

8. Gece geç saatlere kadar tablet kullanan Berk sabah zor uyandı ve derste uyuklamaya başladı. Berk'in yapması gereken nedir?

• A) Daha uzun süre tablet kullanmak
• B) Erken yatıp yeterince uyumak
• C) Kahvaltıyı tamamen bırakmak
• D) Derse hiç gitmemek

Doğru cevap: B — Çocukların dinlenmesi için düzenli ve yeterli uykuya ihtiyacı vardır.

1. Berk’in yaşadıklarını sıralayalım: gece geç saate kadar tablet kullanmış, sabah zor uyanmış, derste uyuklamış.
2. Bu üçü bir zincir oluşturuyor. Geç yattığı için az uyumuş; az uyuduğu için vücudu dinlenememiş.
3. Dinlenmeyen bir vücut gün içinde yorgun olur ve dikkat toplayamaz. Berk’in yapması gereken erken yatıp yeterince uyumaktır.
4. Denetleyelim: sorun tabletin kendisi değil, geç saate kadar kullanılması ✓ — uyku saatini geciktirdiği için.

9. Bir öğrenci "Sabah kahvaltı yapmasam da olur, öğle yemeğinde çok yerim." dedi. Bu düşüncenin yanlışı nedir?

• A) Kahvaltı güne enerjili başlamayı sağlayan en önemli öğündür
• B) Öğle yemeği gereksizdir
• C) Bir öğünde çok yemek her zaman yararlıdır
• D) Kahvaltıda yalnızca şekerli yiyecek yenmelidir

Doğru cevap: A — Kahvaltı atlanmamalıdır; güne enerjili başlamayı sağlayan en önemli öğündür.

1. Gece boyunca ne olduğunu düşünelim: uyurken bir şey yemeyiz, yani vücut uzun süre aç kalır.
2. Sabah vücudun enerjiye ihtiyacı vardır. Kahvaltı bu açlığı giderir ve güne başlamak için gereken enerjiyi verir.
3. Kahvaltı yapmayan öğrenci derste çabuk yorulur ve dikkatini toplayamaz. Öğlen çok yemek bunu telafi etmez, çünkü sabah geçen saatler enerjisiz geçmiş olur.
4. Denetleyelim: bir öğünde çok yemek mideyi de zorlar ✓ — öğünleri düzenli yemek daha iyidir.

10. Ateşi yükselen ve boğazı ağrıyan bir çocuğun ailesinin yapması gereken doğru davranış nedir?

• A) Çocuğu okula göndermek
• B) Kendi kararıyla evdeki ilaçlardan vermek
• C) Çocuğu doktora götürmek
• D) Hiçbir şey yapmadan beklemek

Doğru cevap: C — Hastalık belirtilerinde doktora başvurulur; ilaç ancak doktor önerisiyle kullanılır.

1. Çocuktaki belirtileri okuyalım: ateşi yükselmiş ve boğazı ağrıyor. Bunlar hastalık belirtileridir.
2. Bu belirtilerin hangi hastalıktan geldiğini yalnız doktor anlayabilir; muayene eder ve gerekirse tahlil ister.
3. Evdeki ilaçlardan kendi kararıyla vermek tehlikelidir; yanlış ilaç zarar verebilir. Doğru davranış çocuğu doktora götürmektir.
4. Denetleyelim: beklemek de doğru değil ✓ — ateş yükselirse durum ağırlaşabilir.