Efe sözcüklerin nasıl oluştuğunu anlatırken yukarıdaki gibi düşündü ve yanıldı. Öğretmeni ona doğrusunu açıkladı. Buna göre Efe’nin düşüncesindeki yanlışlık nedir?
- A Göz sözcüğü tek başına anlamlı olmadığı için bu sözcük parçalanamaz.
- B “Lük” tek başına anlamı olan bir sözcük değil, sözcüğün sonuna gelen bir ektir; bu yüzden gözlük ek almış bir sözcüktür.
- C Birleşik sözcükler ayrı yazıldığı için bitişik yazılan gözlük birleşik olamaz.
Özet Cevap
Bir sözcüğün birleşik olması için parçalarının ikisinin de tek başına anlamlı olması gerekir. Göz anlamlı bir sözcüktür ama “lük” değildir; o sözcüğün sonuna gelen bir ektir. Bu yüzden gözlük birleşik değil, ek almış bir sözcüktür.
Bir sözcüğün birleşik olması için parçalarının ikisinin de tek başına anlamlı olması gerekir. Göz anlamlı bir sözcüktür ama “lük” değildir; o sözcüğün sonuna gelen bir ektir. Bu yüzden gözlük birleşik değil, ek almış bir sözcüktür.
- Kuralı hatırlayalım: birleşik sözcükte iki parça da tek başına anlamlı olmalıdır.
- Birinci parçayı deneyelim: göz tek başına anlamlıdır, bir organımızın adıdır.
- İkinci parçayı deneyelim: “lük” diye bir sözcük yoktur; bu yalnızca sözcüğün sonuna gelen bir ektir.
- Öyleyse gözlük iki sözcüğün birleşmesiyle değil, göz sözcüğüne ek gelmesiyle oluşmuştur.
- Birleşik sözcükler bitişik de yazılır (buzdolabı gibi); ayrı yazılma diye bir kural yoktur → üçüncü seçenek de yanlıştır.
Bu Konuyu Çalış: Sözcük Bilgisi — Konu Anlatımı
Konu anlatımını oku, pekiştir.
Benzer Sorular
Buna göre aracın adı olan kart hangisidir ve bu araç hangi kişinin işinde kullanılır?
Efe listeyi alıp çarşıya çıktı. Annesinin söylediğine göre Efe manavdan kaç ürün alacaktır?
Kuzey akarsu sözcüğünün hangi iki sözcükten oluştuğunu bulmaya çalışıyor. Karttaki boş kutuya, yanındaki kutuy...
Bade dört sözcüğün nasıl oluştuğunu tabloya aynı biçimde yazdı. Oysa bu sözcüklerin bir bölümü iki sözcüğün bi...
Öğretmen şemanın üstündeki kutuya kuş sözcüğünü yazdı, altına da üç kart astı. Sonra sınıftan şemaya bir kart...
Yazıyı ve sözlüğü birlikte okuyan Doruk, kovan sözcüğü hakkında birkaç şey söyledi. Doruk’un söylediklerinden...