5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Ömer, her gün belirli saatlerde namaza durduğu için zamanını daha düzenli kullanmayı öğrendi. Bu durum namazın Ömer'e hangi kazanımı sağladığını gösterir?
- A Vakte riayet etme alışkanlığı
- B Spor yapma alışkanlığı
- C Resim çizme becerisi
- D Yabancı dil bilgisi
Ders kitabında peygamberler sıralanırken ilk sırada yer alan kişinin aynı zamanda ilk insan olduğu belirtilmiştir. Bu bilgiye göre söz edilen peygamber hangisidir?
- A Hz. Nuh
- B Hz. İbrahim
- C Hz. Âdem
- D Hz. Musa
Şekilde namazın insana kazandırdıklarından bazıları kart hâlinde verilmiştir. Bu kazanımlardan hangisi düzenli namaz kılan biri için beklenmez?
- A Disiplinli olma
- B Sabırlı olma
- C Vaktine dikkat etme
- D Başkalarını küçümseme
Tabloda oruçla ilgili iki kavram açıklanmıştır. Bir aile gecenin son saatlerinde kalkıp hafif bir öğün yemiş, ardından ertesi günün orucuna niyet etmiştir. Tabloya göre ailenin yediği bu öğünün adı nedir?
- A Sahur
- B İftar
- C Teravih
- D Fitre
Şekilde caminin avlusunda bulunan, abdest almak amacıyla kullanılan yapı gösterilmiştir. Bu yapıya ne ad verilir?
- A Şadırvan
- B Minare
- C Mihrap
- D Minber
Şekilde Kur'an-ı Kerim'in insanlara ulaşıncaya kadar izlediği yol sırayla gösterilmiştir. Bu zincirde "vahiy meleği" ile anılan varlık aşağıdakilerden hangisidir?
- A Cebrail
- B Mikail
- C İsrafil
- D Azrail
Şekilde Kur'an-ı Kerim'in yazılı hâlde bir araya getirilmiş kitap şekli gösterilmiştir. Bu kitaba ne ad verilir?
- A Mushaf
- B Hadis kitabı
- C Tefsir
- D Fetva
Selin Kur'an-ı Kerim okumaya başlarken önce kısa bir söz söylediğini fark etti ve bunun ne olduğunu sordu. Müslümanların okumaya ve işe başlarken söylediği bu söz hangisidir?
- A Selam
- B Tekbir
- C Ezan
- D Besmele
Süleymaniye Camii ile Selimiye Camii'nin ikisi de aynı mimar tarafından, farklı şehirlerde inşa edilmiştir. Bu iki cami hangi mimarın eseridir?
- A Sedefkâr Mehmed Ağa
- B Mimar Sinan
- C Mimar Kemalettin
- D Sinan Paşa
Ramazan Bayramı sabahı çocuklar büyüklerinin elini öpmüş, uzun zamandır küs olan iki akraba barışmış, komşulara tatlı ikram edilmiştir. Bayramda görülen bu davranışlar öncelikle hangi amaca hizmet etmektedir?
- A Alışverişi artırmaya
- B Tatil süresini uzatmaya
- C Yeni kıyafet almaya
- D Akrabalık ve komşuluk bağlarını güçlendirmeye
Tabloda günün farklı zamanlarında kılınan namaz vakitleri verilmiştir. Tabloya göre gün batarken hangi vakit girer?
- A Sabah
- B İkindi
- C Akşam
- D Yatsı
Belgede Ramazan ayı içindeki özel bir geceyle ilgili bilgiler verilmiştir. Bir öğrenci bu gecenin neden bu kadar değerli sayıldığını arkadaşına açıklamak istemektedir. Belgeye göre bu gecenin değerli olmasının temel nedeni nedir?
- A Havanın o gece serin olması
- B Kur'an-ı Kerim'in indirilmeye başlanması
- C Bayramın o gece başlaması
- D Okulların o gün tatil olması
Camide cemaat saf tuttuğunda önde duran bir kişi namazı yönetir, arkadakiler de ona uyar. Cemaate namaz kıldıran bu kişi için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A Müezzin
- B Hatip
- C İmam
- D Kayyum
Şemada oruçlu bir günün akışı sırasıyla verilmiştir. Bir öğrenci, günün sonunda orucun hangi vakitle sona erdiğini şemadan bulmak istemektedir. Şemaya göre orucun açıldığı an hangisidir?
- A Sahur
- B İmsak
- C Gün boyu oruç
- D İftar
Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği cami, tek büyük kubbesi ve dört ince minaresiyle tanınır. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde de yer alan bu yapı hangi şehrimizdedir?
- A Edirne
- B İstanbul
- C Konya
- D Bursa
Namaza başlamadan önce alınan temizliğe ne denir?
- A Abdest
- B Ezan
- C Kamet
- D Selam
Belgede Fâtiha suresinin anlamından bir bölüm verilmiştir. Bu bölümü okuyan bir öğrenci, insanın kime kulluk edip kimden yardım istediğini belirlemeye çalışmaktadır. Belgeye göre bu bölümde vurgulanan temel düşünce hangisidir?
- A Kulluğun ve yardım dilemenin yalnızca Allah'a yapılması
- B Yardımın yalnızca insanlardan istenmesi
- C Hamdin yalnızca büyüklere edilmesi
- D İbadetin sadece bayram günlerinde yapılması
Şekilde Hz. Musa kıssasında geçen ve Allah'ın izniyle gerçekleşen bir olay şematik olarak gösterilmiştir. Bu olay Hz. Musa ve kavmine göre neyi ifade eder?
- A Allah'ın zor anda yardımının geldiğini
- B Bir doğa olayının tesadüfen gerçekleştiğini
- C Kavmin cezalandırıldığını
- D Yolculuğun sona erdiğini
Kureyş suresinde, Kureyş kabilesinin kış ve yaz yolculuklarında güvenlik içinde olmasının ve açlıktan korunmasının Allah'ın lütfu olduğu hatırlatılır. Bu surenin ana mesajı aşağıdakilerden hangisidir?
- A Ticaret yapmanın yasak olduğu
- B Verilen nimetlere şükretmek gerektiği
- C Yolculuğa çıkmanın günah olduğu
- D Kabileler arasında savaş olması gerektiği
Camiyi ilk kez ziyaret eden Poyraz kapıda ayakkabısını çıkardı, sessizce yürüdü ve namaz kılanların önünden geçmedi. Poyraz'ın bu davranışları hangi başlık altında toplanabilir?
- A Camiyi hızlı gezme yöntemi
- B Mimari özellikleri inceleme
- C Cami içinde spor yapma kuralları
- D İbadet yerlerine gösterilen saygı kuralları
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Namaz, belirli vakitlerde kılındığı için zamanı iyi kullanma alışkanlığı kazandırır.
- Ne soruluyor: Belirli saatlerde namaz kılmanın Ömer'e kazandırdığı alışkanlık.
- Beş vakit namaz günün belirli zamanlarında kılınır; bu yüzden namaz kılan kişi saatini ve işlerini bu vakitlere göre planlar.
- Ömer'in zamanını düzenli kullanmayı öğrenmesi, vakte riayet etmeyi yani zamana uymayı öğrendiğini gösterir.
- Doğru yanıt Vakte riayet etme alışkanlığı (A). Denetleme: Metinde spor, resim ya da yabancı dille ilgili hiçbir bilgi yoktur.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Namazdaki hareketler bedeni çalıştırdığı için spor sanılabilir; ama metin zamanı düzenli kullanmayı anlatmaktadır.
2. sorunun çözümü
İslâm inancına göre Hz. Âdem hem ilk insan hem de ilk peygamberdir.
- Ne soruluyor: Hem ilk insan hem de ilk peygamber olan kişi.
- İslam inancına göre Allah'ın yarattığı ilk insan Hz. Âdem'dir.
- Hz. Âdem aynı zamanda ilk peygamberdir; bu yüzden peygamber sıralamasında ilk sırada yer alır.
- Doğru yanıt Hz. Âdem (C). Denetleme: Hz. Nuh, Hz. İbrahim ve Hz. Musa Hz. Âdem'den çok sonra gönderilmiş peygamberlerdir.
- Sık yapılan hata: A şıkkı. Hz. Nuh çok eski dönemde yaşadığı için ilk peygamber sanılabilir; ama ilk insan ve ilk peygamber Hz. Âdem'dir.
3. sorunun çözümü
Namaz tevazu, sabır ve disiplin kazandırır; başkalarını küçümsemek namazın amacına aykırıdır.
- Ne soruluyor: Düzenli namaz kılan birinde beklenmeyen davranış; soru kökünde "beklenmez" denmektedir.
- Namaz belirli vakitlerde kılındığı için disiplin ve vakte dikkat etmeyi, her gün sürdürüldüğü için de sabrı kazandırır.
- Namazda herkes Allah'ın huzurunda eşittir; bu yüzden namaz alçakgönüllülük kazandırır, başkalarını küçümsemek ise buna aykırıdır.
- Doğru yanıt Başkalarını küçümseme (D). Denetleme: Disiplinli olma, sabırlı olma ve vaktine dikkat etme namazın kazandırdığı olumlu davranışlardır.
- Sık yapılan hata: soru kökündeki "beklenmez" ifadesini atlamak. Kartların hepsi namazla ilgili sanılıp ilk kart olan A seçilebilir; oysa sorulan olumsuz davranıştır.
4. sorunun çözümü
Oruca başlamadan önce gecenin son saatlerinde yenen öğüne sahur denir.
- Aile öğünü gecenin son saatlerinde yemiştir.
- Ardından oruca niyet edilmiştir.
- Tabloda oruca başlamadan önceki öğün sahurdur.
- Öğünün adı sahurdur.
5. sorunun çözümü
Cami avlusunda abdest almak için kullanılan yapıya şadırvan denir.
- Ne soruluyor: Cami avlusunda abdest almak için kullanılan yapının adı.
- Şekildeki yapı caminin avlusundadır ve çevresinde musluklar bulunur.
- Abdest almak için akan su gerekir; cami avlusunda bu amaçla yapılan musluklu yapıya şadırvan denir.
- Doğru yanıt Şadırvan (A). Denetleme: Minare ezan okunan kuledir; mihrap ve minber caminin içindedir ve abdestle ilgisi yoktur.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Minare de caminin dışında ve avluya yakın olduğu için seçilebilir; ama minarede su yoktur, abdest şadırvanda alınır.
6. sorunun çözümü
Vahiy getirmekle görevli meleğin adı Cebrail'dir.
- Ne soruluyor: Vahyi Allah'tan Peygamberimize getiren meleğin adı.
- Şekildeki zincir Allah, vahiy meleği, Hz. Muhammed ve insanlar sırasıyla ilerler; melek Allah ile Peygamberimiz arasındadır.
- Allah'ın mesajlarını peygamberlere getirmekle görevli melek Cebrail'dir.
- Doğru yanıt Cebrail (A). Denetleme: Mikail doğa olaylarıyla görevlidir; İsrafil kıyamette sûra üflemekle görevlidir; Azrail ölüm meleğidir.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Dört büyük melekten Cebrail ile Mikail isimleri birbirine benzediği için karışır; vahiy getiren melek Cebrail'dir.
7. sorunun çözümü
Kur'an ayetlerinin yazılı olarak bir araya getirildiği kitaba mushaf denir.
- Ne soruluyor: Kur'an ayetlerinin yazılı olarak bir araya getirildiği kitabın adı.
- Şekilde Kur'an'ın sayfaları bir araya getirilmiş, ciltli kitap hâli gösterilmektedir.
- Kur'an'ın iki kapak arasında toplanmış yazılı hâline mushaf denir.
- Doğru yanıt Mushaf (A). Denetleme: Hadis kitabı Peygamberimizin sözlerini toplar; tefsir Kur'an'ı açıklayan eserdir; fetva dinî bir soruya verilen cevaptır.
- Sık yapılan hata: C şıkkı. Tefsir de Kur'an ayetlerini içeren bir kitap olduğu için karışır; ama tefsir ayetleri açıklar, Kur'an'ın kendisinin kitap hâli mushaftır.
8. sorunun çözümü
Bir işe başlarken söylenen "Bismillahirrahmanirrahim" sözüne besmele denir.
- Ne soruluyor: Kur'an okumaya ve bir işe başlarken söylenen sözün adı.
- Müslümanlar bir işe başlarken "Bismillahirrahmanirrahim" derler; bu söz "Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla" anlamına gelir.
- Bu söze besmele denir; Kur'an okumaya da besmele ile başlanır.
- Doğru yanıt Besmele (D). Denetleme: Selam insanların karşılaşınca söylediği sözdür; tekbir "Allahu Ekber" demektir; ezan namaz vaktini duyuran çağrıdır.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Tekbir de namaza başlarken söylendiği için karışır; ama okumaya ve bir işe başlarken söylenen söz besmeledir.
9. sorunun çözümü
Süleymaniye Camii (İstanbul) ve Selimiye Camii (Edirne) Mimar Sinan'ın eserleridir.
- Ne soruluyor: İstanbul'daki Süleymaniye ve Edirne'deki Selimiye camilerini yapan mimar.
- Süleymaniye Camii Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Selimiye Camii ise II. Selim döneminde yapılmıştır.
- Her iki caminin mimarı da Osmanlı'nın en ünlü mimarı olan Mimar Sinan'dır.
- Doğru yanıt Mimar Sinan (B). Denetleme: Sedefkâr Mehmed Ağa Sultanahmet Camii'nin mimarıdır; Mimar Kemalettin çok daha sonraki bir dönemin mimarıdır.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. "Sinan" adı geçtiği için Sinan Paşa ile karıştırılır; bu iki caminin mimarı Mimar Sinan'dır.
10. sorunun çözümü
Bayram ziyaretleri, barışma ve ikram insanlar arasındaki bağları güçlendirir.
- Çocuklar büyüklerini ziyaret etmiştir.
- Küs olan akrabalar barışmıştır.
- Komşulara ikramda bulunulmuştur.
- Bu davranışların ortak amacı bağları güçlendirmektir.
11. sorunun çözümü
Akşam namazı güneşin batmasıyla girer.
- Ne soruluyor: Tabloya göre gün batarken giren namaz vakti.
- Tabloda her vaktin karşısına ne zaman girdiği yazılmıştır: sabah gün ağarırken, öğle gün ortasında, ikindi öğleden sonra girer.
- "Gün batarken" ifadesinin karşısında akşam vakti yer alır; yatsı ise gece olunca girer.
- Doğru yanıt Akşam (C). Denetleme: Sabah gün ağarırken girer; ikindi öğleden sonra girer; yatsı gece olunca girer.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Yatsı da hava karardıktan sonra kılındığı için akşamla karıştırılır; tabloya göre gün batışında giren vakit akşamdır.
12. sorunun çözümü
Kadir Gecesi, Kur'an'ın indirilmeye başlandığı gece olduğu için bin aydan hayırlı sayılır.
- Belgede gecenin bin aydan hayırlı olduğu yazmaktadır.
- Hemen ardından sebebi belirtilmiştir.
- Bu sebep Kur'an'ın indirilmeye başlamasıdır.
- Gecenin değeri bu olayla ilgilidir.
13. sorunun çözümü
Cemaate namaz kıldıran kişiye imam denir; müezzin ezan okur, hatip hutbe verir.
- Ne soruluyor: Camide cemaatin önünde durup namazı yöneten kişinin adı.
- Metne göre bu kişi önde durur, arkadaki cemaat de hareketlerinde ona uyar.
- Cemaate namaz kıldıran kişiye imam denir.
- Doğru yanıt İmam (C). Denetleme: Müezzin ezan ve kamet okur; hatip Cuma ve bayramlarda hutbe verir; kayyum caminin bakımı ve temizliğiyle ilgilenir.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Hatip de camide cemaatin önünde konuştuğu için karışır; ama hatip hutbe verir, namazı kıldıran imamdır.
14. sorunun çözümü
Şemanın son adımı iftardır; oruç iftar vaktinde açılır.
- Şemada oklar günün akışını göstermektedir.
- Sahur oruca başlamadan önceki öğündür.
- İmsakla oruç başlar ve gün boyu sürer.
- Zincirin son halkası iftardır, oruç burada açılır.
15. sorunun çözümü
Mimar Sinan'ın ustalık eseri sayılan Selimiye Camii Edirne'dedir.
- Ne soruluyor: Mimar Sinan'ın ustalık eseri saydığı caminin bulunduğu şehir.
- Mimar Sinan kendi eserlerini çıraklık, kalfalık ve ustalık diye sınıflandırmıştır; ustalık eseri Selimiye Camii'dir.
- Selimiye Camii büyük tek kubbesi ve dört ince minaresiyle Edirne'dedir ve UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alır.
- Doğru yanıt Edirne (A). Denetleme: İstanbul'da Mimar Sinan'ın kalfalık eseri Süleymaniye bulunur; Konya ve Bursa'da Selimiye Camii yoktur.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Mimar Sinan'ın en çok eseri İstanbul'da olduğu ve Süleymaniye de çok ünlü olduğu için seçilir; ustalık eseri Selimiye ise Edirne'dedir.
16. sorunun çözümü
Namaza başlamadan önce alınan temizliğe abdest denir; namaz kılabilmek için abdestli olmak gerekir.
- Namaz için hem beden hem kalp hazırlığı yapılır. Bedenin hazırlığı, belirli organların yıkanmasıdır.
- Kur’an’da namaza kalkılacağı zaman yüzün ve dirseklere kadar kolların yıkanması, başın meshedilmesi ve ayakların yıkanması emredilir (Mâide suresi, 5/6). Bu temizliğin adı abdesttir.
- Öteki kavramları ayıralım: ezan namaz vaktini duyurur, kamet farz namaza başlarken okunur, selam ise namazı bitirir. Bunlar temizlik değildir.
- Denetleyelim: sıralayalım — önce abdest alınır, kametle namaza durulur, selamla namaz bitirilir ✓; bu adımlardan temizlik olan tek adım abdesttir.
Sık yapılan hata: "Kamet" seçmek. Kamet de namazdan hemen önce geldiği için karıştırılır; ancak kamet okunan bir çağrıdır, "namaz başlıyor" demektir. Temizlik değildir; kamet okunmadan önce abdest alınmış olmalıdır.
17. sorunun çözümü
Ayette "yalnız sana kulluk eder, yalnız senden yardım dileriz" ifadesiyle tevhit inancı vurgulanır.
- Belgede "yalnız sana kulluk ederiz" ifadesi geçmektedir.
- Hemen ardından "yalnız senden yardım dileriz" denmektedir.
- "Yalnız" sözcüğü başka bir yönelişi dışlar.
- Vurgulanan düşünce kulluğun ve yardım dilemenin sadece Allah'a yapılmasıdır.
18. sorunun çözümü
Hz. Musa kıssasında zorluk anında Allah'ın yardımının geldiği anlatılır.
- Ne soruluyor: Denizin yarılıp kuru yol açılması olayının Hz. Musa ve kavmi için anlamı.
- Hz. Musa ve kavmi Firavun'un ordusundan kaçarken önlerine deniz çıkmış, çaresiz kalmışlardı.
- Allah'ın izniyle deniz yarılmış ve kuru bir yol açılmıştır; bu, zor anda Allah'ın yardımının geldiğini gösterir.
- Doğru yanıt Allah'ın zor anda yardımının geldiğini (A). Denetleme: Soruda olayın Allah'ın izniyle gerçekleştiği söylendiği için tesadüf değildir; kurtulan Hz. Musa'nın kavmidir, cezalandırılan değil.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Denizin hareketi doğa olayı gibi düşünüldüğü için seçilir; ama soru kökü olayın Allah'ın izniyle olduğunu açıkça belirtmektedir.
19. sorunun çözümü
Kureyş suresi, verilen nimetlere (güven ve rızık) şükretmeyi öğütler.
- Ne soruluyor: Kureyş suresinin ana mesajı.
- Metne göre surede Kureyş kabilesinin yolculuklarda güvende olması ve açlıktan korunması Allah'ın lütfu olarak hatırlatılır.
- Güven ve rızık Allah'ın verdiği nimetlerdir; nimetin hatırlatılması, onu verene şükretmeye çağrıdır.
- Doğru yanıt Verilen nimetlere şükretmek gerektiği (B). Denetleme: Surede ticaret ya da yolculuk yasaklanmaz, aksine bu yolculuklardaki güven nimet olarak anılır; savaş çağrısı da yoktur.
- Sık yapılan hata: A şıkkı. Kış ve yaz yolculukları ticaret için yapıldığından sure ticaretle ilgili bir yasak sanılır; oysa bu yolculuklar nimet olarak hatırlatılır.
20. sorunun çözümü
Ayakkabı çıkarmak, sessiz olmak ve namaz kılanın önünden geçmemek ibadet yerlerine gösterilen saygının gereğidir.
- Ne soruluyor: Poyraz'ın camideki davranışlarının hangi başlık altında toplanacağı.
- Poyraz ayakkabısını çıkarmış, sessizce yürümüş ve namaz kılanların önünden geçmemiştir.
- Bu üç davranış da camiyi temiz tutmak ve ibadet edenleri rahatsız etmemekle ilgilidir; yani ibadet yerine saygıdır.
- Doğru yanıt İbadet yerlerine gösterilen saygı kuralları (D). Denetleme: Poyraz hızlı değil sessizce yürümüştür; camide spor yapılmaz; davranışları mimariyi incelemekle ilgili değildir.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Poyraz camiyi ilk kez gezdiği için yapıyı incelediği düşünülür; ama anlatılan davranışlar saygı kurallarıdır.