Ay'ın Hareketleri
Ay iki hareket yapar: kendi ekseni çevresinde dönme ve Dünya çevresinde dolanma. İkisi de yaklaşık 27 gün sürer.
Bu eşitlik yüzünden Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzünü görürüz.
Ay ışığını kendi üretmez; Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır.
Ay'ın Evreleri
Ay, Dünya çevresinde dolanırken Güneş'ten aydınlanan yüzünün ne kadarını gördüğümüz değişir. Sıra:
Yeni ay → hilal → ilk dördün → şişkin ay → dolunay → şişkin ay → son dördün → hilal
Bir tam evre döngüsü yaklaşık 29,5 gün sürer.
Evreler Ay'ın gerçekten şekil değiştirmesinden değil, bakış açımızdan kaynaklanır.
Tutulmalar
Güneş tutulması: Ay, Dünya ile Güneş'in arasına girer. Ay'ın gölgesi Dünya'ya düşer. Yeni ay evresinde olur.
Ay tutulması: Dünya, Güneş ile Ay'ın arasına girer. Dünya'nın gölgesi Ay'a düşer. Dolunay evresinde olur.
Hatırlatma: ortadaki kim ise, tutulan odur değil — ortadaki gölgeyi düşürendir. Ay ortadaysa Güneş tutulur.
Sık Yapılan Hata
Tutulmaları ters öğrenmek. Kısa yol: Güneş tutulmasında Ay ortadadır (yeni ay), Ay tutulmasında Dünya ortadadır (dolunay).
İkinci hata: her yeni ayda tutulma olacağını sanmak. Ay'ın yörüngesi eğik olduğu için üçü ancak ara sıra tam hizaya gelir.
Sık sorulanlar
Güneş tutulması hangi evrede olur?
Yeni ay evresinde. Ay, Dünya ile Güneş arasına girer.
Ay'ın hep aynı yüzünü görmemizin nedeni nedir?
Ay'ın dönme ve dolanma süreleri eşit olduğu için.