Beşerî Sistemler ve Süreçler
11. Sınıf Coğrafya Beşerî Sistemler ve Süreçler Testi
Mekânsal desen ve dağılış biçimleri, mekânsal hiyerarşi, mekânsal organizasyon ve etki alanı, yerleşmelerin konumla ilişkisi, şehir içi arazi kullanımı ve kentsel dönüşüm. 20 soru, 5 şık, adım adım çözümlü.
Bölüm
Beşerî Sistemler ve Süreçler
Soru / Süre
20 soru / süre yok
Seviye
Orta
Güncelleme
29 Ağustos 2026
Süre tutulmuyor · istediğin an durabilirsin
Bu testten bir örnek
Tabloda mekânsal desenler örneklendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere ne gelmelidir?
+10 puan
soruyu boş bıraktın. Önce onları da yapmak ister misin?
Bütün soruları cevapladın. Sonucunu görelim mi?
Yarıyı geçtin!
doğrun var. Üye olursan bu testin puanı hanene yazılır, rozet ve rütbe kazanırsın.
Cevapların kaybolmaz — üye olunca test kaldığın yerden devam eder.
Testteki 20 soru, cevap anahtarı ve kısa çözümler Cevapları içerir — önce testi çözmeni öneririz. Öğretmenler için toplu bakış.
-
1. Tabloda mekânsal desenler örneklendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere ne gelmelidir?
- A) Planlı olarak birbirine dik sokaklarla kurulan yeni mahalleler
- B) Dağ eteğindeki dağınık evler
- C) Vadi boyunca dizilen köyler
- D) Göl kıyısındaki tek yerleşme
- E) Ormanda dağılan kulübeler
Doğru cevap: A — Izgara desen, önceden planlanmış ve birbirine dik sokaklarla kurulmuş yerleşmelerde görülür.
- Tablonun kurgusu şu: solda desenin adı, sağda o desene örnek. Dolu satırlar çizgisel deseni bir hat boyunca (vadi), kümelenmiş deseni bir nokta çevresinde (su kaynağı) veriyor.
- İlk iki desenin ortak yanı biçimi doğal bir koşulun belirlemesidir. Izgara deseni ayıran şey ise adının kendisinde saklı: düzenli, birbirini dik kesen bir ağ.
- Böyle bir ağ ancak yollar önceden çizilerek, birbirine dik sokaklarla kurulan mahallelerde ortaya çıkar. Öyleyse boşluğa planlı olarak kurulan yeni mahalleler örneği gelmelidir.
- Denetleyelim: örnekte "planlı" sözcüğü var ✓ — düzenli desen kendiliğinden değil, alınan bir kararla oluşur.
-
2. Şemada bir desenin oluşumu verilmiştir. Şemaya göre mekânsal desenin belirleyicisi hangisidir?
- A) Nüfusun az olması
- B) Doğal koşulların yerleşmeye açık alanları sınırlaması
- C) Ulaşımın olmaması
- D) Deseni rastgele seçilmesi
- E) Yükseltinin ölçülememesi
Doğru cevap: B — Yerleşmeye elverişli düz alanları doğal koşullar sınırladığı için desen bu alanların uzanışına göre biçimlenir.
- Şemanın ilk basamağı bir sınır koyuyor: vadi tabanı dar, düz alan azdır.
- İkinci basamak sonucu gösteriyor: yerleşme ancak bu dar şeridin uzandığı yön boyunca büyüyebiliyor, yanlara doğru genişleyemiyor.
- Üçüncü basamakta ortaya çıkan çizgisel desen bir tercih değil, doğal koşulun dayattığı biçimdir. Öyleyse deseni belirleyen şey yerleşmeye açık alanların sınırlı olmasıdır.
- Denetleyelim: aynı yerleşme geniş bir ovada kurulsaydı her yöne yayılabilirdi ✓ — belirleyici olan arazinin kendisi.
-
3. Tabloda yerleşme basamakları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?
- A) Muhtarlık
- B) Bakkal
- C) Uzmanlaşmış sağlık, yükseköğretim ve uluslararası bağlantı
- D) İlkokul
- E) Köy kahvesi
Doğru cevap: C — Yerleşme basamağı yükseldikçe hizmet uzmanlaşır; en üst basamak olan metropolde uzmanlaşmış sağlık, yükseköğretim ve uluslararası bağlantı bulunur.
- Tabloyu aşağıdan yukarı okuyalım: köy temel günlük ihtiyaçları karşılıyor, ilçe merkezi ortaöğretim ve ilçe hastanesi gibi daha üst hizmetler sunuyor.
- Demek ki basamak yükseldikçe hizmetin uzmanlık derecesi ve hizmet verdiği alanın genişliği birlikte artıyor.
- Metropol bu sıralamanın en üstündedir: dal hastaneleri, üniversiteler ve havalimanı gibi uluslararası bağlantılar orada toplanır. Boşluğu tamamlayan ifade budur.
- Denetleyelim: bir hizmetin metropole özgü sayılması için alt basamaklarda bulunmaması gerekir ✓ — uzmanlaşmış sağlık ve yükseköğretim bu ölçütü karşılıyor.
-
4. Tabloda iki şehir karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A) Üniversitenin etkisiz olduğu
- B) Etki alanının yalnızca nüfusa bağlı olduğu
- C) Havaalanının etkisiz olduğu
- D) Üst düzey hizmet ve bağlantıların etki alanını genişlettiği
- E) İki şehrin aynı olduğu
Doğru cevap: D — Havalimanı ve üniversite gibi üst düzey hizmetler uzaktan kullanıcı çektiği için şehrin etki alanını genişletir.
- Tabloda iki şehir üç ölçütle karşılaştırılmış: A şehrinde havaalanı ve üniversite var, etki alanı ülke geneli; B şehrinde ikisi de yok, etki alanı çevre ilçelerle sınırlı.
- Değişen tek şey üst düzey hizmetlerin varlığı ve etki alanı da onunla birlikte değişiyor. Bu, iki ölçüt arasında bir ilişki kurmamıza izin veriyor.
- Nedeni açıktır: üniversite başka illerden öğrenci, havalimanı uzak yerlerden yolcu getirir. Şehir, kendisine uzaktan gelinen bir merkez hâline gelir ve etki alanı genişler.
- Denetleyelim: B şehrinin alanı çevre ilçelerle sınırlı kalmış ✓ — bu hizmetleri taşımadığı için uzaktan kullanıcı çekemiyor.
-
5. Kartlarda bir şehrin merkezden dışa doğru kuşakları sıralanmıştır. Bu düzenin adı hangisidir?
- A) Ölçek
- B) Yerleşme hiyerarşisi
- C) Mekânsal desen
- D) Nüfus piramidi
- E) Şehir içi mekânsal organizasyon
Doğru cevap: E — İşlevlerin şehir içinde merkezden çepere doğru kuşaklar hâlinde ayrışmasına şehir içi mekânsal organizasyon denir.
- Kartların sırasını okuyalım: merkezî iş alanı, konut kuşağı, sanayi alanı ve kırsala geçiş çeperi. Sıralama merkezden dışa doğru ilerliyor.
- Her kuşakta farklı bir işlev baskın: merkezde ticaret ve yönetim, sonra barınma, dışta üretim. Yani şehir tek parça değil, işlevlerine göre ayrışmış bir yapı.
- Bir şehrin içindeki bu işlev ayrışmasını ve kuşak düzenini anlatan kavram şehir içi mekânsal organizasyondur.
- Denetleyelim: kartlar tek bir şehrin İÇİNİ anlatıyor ✓ — ortada şehirler arası bir sıralama yok.
-
6. Tabloda şehrin iki kesimi karşılaştırılmıştır. Merkezde binaların yüksek olmasının nedeni hangisidir?
- A) Pahalı arazide birim alandan daha çok yararlanma isteği
- B) Merkezde zeminin daha sağlam olması
- C) Merkezde nüfusun az olması
- D) Çeperde yapı yasağı bulunması
- E) Merkezde arazinin bol olması
Doğru cevap: A — Merkezde arazi pahalı olduğu için aynı alandan daha çok yararlanmak amacıyla yukarı doğru büyünür.
- Tablodaki iki sütunu birlikte okuyalım: merkezî iş alanında hem arazi fiyatı hem bina yüksekliği çok yüksek, çeperde ikisi de düşük. İki ölçüt birlikte değişiyor.
- Merkezde arazinin pahalı olmasının nedeni erişilebilirliğidir: ulaşım hatları orada kesişir, en çok müşteri oradan geçer. Herkes aynı küçük alanda yer istediği için fiyat yükselir.
- Metrekaresi pahalı bir arsada maliyeti çıkarmanın yolu, aynı tabandan daha çok kullanılabilir kat elde etmektir. Bina yükseldikçe arsa maliyeti katlara bölünür.
- Denetleyelim: çeperde arazi ucuz olduğu için yatay büyümek daha hesaplı ✓ — tablodaki düşük bina yüksekliği bunu doğruluyor.
-
7. Şemada bir yatırımın sonuçları verilmiştir. Şemadaki bu durum hangi kavramla açıklanır?
- A) Mekânsal desen
- B) Mekânsal etki
- C) Yerleşme hiyerarşisi
- D) Ölçek
- E) Genelleme
Doğru cevap: B — Bir yatırımın çevresindeki alanlarda değişim yaratmasına mekânsal etki denir.
- Şemanın basamakları bir zincir kuruyor: metro hattı açılıyor → hat çevresinde erişim kolaylaşıyor → konut talebi ve fiyatı artıyor.
- Yatırım tek bir hat üzerinde yapılmış, ama sonuç hattın kendisinde değil çevresindeki mahallelerde ortaya çıkıyor. Değişen şey mekânın değeri.
- Bir kararın ya da yatırımın çevresindeki mekânda bu biçimde değişim doğurmasına mekânsal etki denir.
- Denetleyelim: şema bir biçim değil bir sonuç anlatıyor ✓ — bu yüzden desen ya da hiyerarşi kavramlarıyla açıklanamaz.
-
8. Tabloda kentsel dönüşümün amaçları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?
- A) Yeşil alanın kaldırılması
- B) Nüfusun azaltılması
- C) Mevcut sakinlerin yerinde barınabilmesinin sağlanması
- D) Yapı yüksekliğinin sınırsızlaştırılması
- E) Sakinlerin uzaklaştırılması
Doğru cevap: C — Kentsel dönüşümde toplumsal denge, mevcut sakinlerin dönüşüm sonrasında yerinde barınabilmesiyle sağlanır.
- Tablonun kurgusu şu: solda amaç, sağda o amaç için beklenen sonuç. Dolu satır teknik yanı veriyor — yapı güvenliği için dayanıksız yapılar yenilenir.
- Eksik satırın amacı ise toplumsal denge. Demek ki aranan sonuç yapıyla değil, orada yaşayan insanlarla ilgili olmalıdır.
- Yenilenen alanda konut değeri yükselince eski sakinler ödeme güçleri yetmediği için taşınmak zorunda kalabilir. Toplumsal dengeyi koruyan çözüm, bu kişilerin yerinde barınmasını güvenceye almaktır.
- Denetleyelim: sakinleri uzaklaştırmak dengeyi kurmaz, bozar ✓ — amacın kendisiyle çelişirdi.
-
9. Tabloda bir şehrin verileri verilmiştir. Bu tabloya göre şehir için söylenebilecek en uygun yargı hangisidir?
- A) Yapılaşma azalmıştır.
- B) Şehir hiç büyümemiştir.
- C) Nüfus alandan hızlı artmıştır.
- D) Şehir, nüfusundan çok daha hızlı biçimde alana yayılmıştır.
- E) İki değer eşit artmıştır.
Doğru cevap: D — Yapılaşmış alan nüfustan çok daha hızlı arttığı için şehir düşük yoğunlukta ve yayılmacı biçimde büyümüştür.
- Tablodaki iki oranı yan yana koyalım: 2000-2020 arasında nüfus %40, yapılaşmış alan %120 artmış.
- Alan artışı nüfus artışının üç katı. Bu, her yeni sakin için öncekinden daha çok alan kullanıldığı anlamına gelir; yani şehrin yoğunluğu düşmüştür.
- Nüfusundan çok daha hızlı biçimde alana yayılan bu büyümeye yayılmacı (saçaklanan) büyüme denir; altyapı ve ulaşım maliyetini yükselten asıl neden budur.
- Denetleyelim: %120 oranı %40’tan büyük ✓ — "nüfus alandan hızlı artmıştır" demek bu iki sayıyı ters okumak olurdu.
-
10. Şehirlerin düşük yoğunlukta geniş alana yayılmasının doğurduğu temel sorun hangisidir?
- A) Altyapının kolaylaşması
- B) Konut açığının kapanması
- C) Ulaşımın ucuzlaması
- D) Tarım alanının artması
- E) Altyapı ve ulaşım maliyetinin yükselip tarım alanlarının azalması
Doğru cevap: E — Düşük yoğunlukta yayılan şehirde altyapı ve ulaşım maliyeti yükselir, çevredeki tarım alanları da yapılaşmaya açılır.
- Önce altyapı yanına bakalım: su, kanalizasyon, elektrik ve yol hatları daha uzun mesafeye döşenir. Aynı hane sayısına hizmet vermek için daha çok boru ve daha çok asfalt gerekir, birim maliyet yükselir.
- Ulaşım yanı da aynı yöne çalışır: mesafeler uzadığı için toplu taşıma verimsizleşir, özel araç kullanımı ve yakıt gideri artar.
- Üçüncü kayıp arazidedir: şehir çevresindeki verimli tarım toprakları yapılaşmaya açılır ve bir daha tarıma dönmez.
- Denetleyelim: üç sonuç da maliyeti ya da kaybı artırıyor ✓ — "ulaşımın ucuzlaması" ya da "tarım alanının artması" bu yönle çelişir.
-
11. Tabloda iki şehrin konumu ve gelişimi karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre konumun rolü nasıl açıklanır?
- A) Erişilebilirliği artıran konum, gelişmeyi hızlandırır.
- B) Konumun gelişmeye etkisi yoktur.
- C) Kapalı havza gelişmeyi hızlandırır.
- D) Boğaz konumu gelişmeyi engeller.
- E) Gelişme yalnızca iklime bağlıdır.
Doğru cevap: A — Erişilebilirliği artıran konum, mal ve insan akışından pay sağladığı için gelişmeyi hızlandırır.
- Tablodaki iki şehri karşılaştıralım: A iki denizi bağlayan bir boğaz üzerinde ve hızlı gelişmiş; B kapalı bir dağlık havzada ve yavaş gelişmiş.
- A şehrinin konumu bir geçiş noktasıdır: deniz ve kara yolları orada kesişir, ticaret ile insan hareketi oradan geçer. Geçen her akış şehirde iş, gelir ve nüfus bırakır.
- B şehrinin konumu ise erişimi zorlaştırır; dağlarla çevrili kapalı bir havzada ulaşım pahalı ve sınırlıdır, bu yüzden gelişme yavaş kalır. Demek ki konumun rolü erişilebilirlik üzerinden işliyor.
- Denetleyelim: tabloda iklim ya da nüfus verisi yok ✓ — açıklama yalnızca verilen konum özelliğine dayanmalı.
-
12. Kartlarda bir yerleşme türünün özellikleri verilmiştir. Bu özelliklerin tanımladığı yapı hangisidir?
- A) Köy
- B) Metropoliten alan
- C) Mezra
- D) Kasaba
- E) Yayla
Doğru cevap: B — Ana şehrin çevresindeki yerleşmelerle günlük ilişkiler içinde bütünleştiği geniş alana metropoliten alan denir.
- Kartları okuyalım: çok merkezli yapı, uydu kentler ve yoğun banliyö ulaşımı.
- Üçü birlikte tek bir şeyi anlatıyor: tek bir merkeze sığmayan, çevresindeki yerleşmelerle her gün işe gidiş-gelişle bağlanan büyük bir yerleşme bütünü.
- Bu bütüne metropoliten alan denir; sınırını belediye sınırı değil, günlük ilişki alanının kendisi çizer.
- Denetleyelim: köy, mezra, kasaba ve yayla tek parçalı ve küçük yerleşmelerdir ✓ — hiçbiri uydu kent ve banliyö ulaşımı barındıramaz.
-
13. Tabloda bir şehir merkezindeki nüfusun gün içindeki değişimi verilmiştir. Bu değişimin nedeni hangisidir?
- A) Merkezde nüfusun ölçülememesi
- B) Merkezde konut bulunmaması yasağı
- C) Merkezin iş ve hizmet alanı, konutun ise çeperde olması
- D) Gece ulaşımın yasak olması
- E) Merkezin gece kapanması zorunluluğu
Doğru cevap: C — Merkez iş ve hizmet alanı, konutlar ise çeperde olduğu için merkezin nüfusu gündüz yükselir, gece düşer.
- Tablodaki iki ölçümü karşılaştıralım: saat 10.00’da merkezde nüfus çok yüksek, 22.00’de düşük.
- Bu dalgalanma insanların ortadan kaybolmasıyla değil, yer değiştirmesiyle açıklanır. Sabah merkeze gelen kalabalık akşam başka bir yere dönüyor.
- Nedeni işlev ayrışmasıdır: merkezde büro, mağaza ve kamu kurumları toplanmıştır, konut alanları ise çeperdedir. İnsanlar gündüz çalışmak için merkeze gelir, akşam evlerine döner.
- Denetleyelim: merkezde gece nüfusun sıfır değil "düşük" olması ✓ — merkezde az sayıda konut da bulunuyor.
-
14. Tabloda yatırımlar ve ölçütleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa hangi ifade gelmelidir?
- A) Yükseltinin azlığı
- B) Şehir merkezine yakınlık
- C) Erişim süresi
- D) Yerleşmeye ve su kaynaklarına uzaklık
- E) Konut alanına bitişiklik
Doğru cevap: D — Katı atık depolama alanında yer seçiminin öncelikli ölçütü, yerleşmelere ve su kaynaklarına uzaklıktır.
- Tablonun kurgusu şu: solda yatırım, sağda yer seçiminde öne çıkan ölçüt. Dolu satır: itfaiye istasyonu → erişim süresi, çünkü itfaiyenin değeri olay yerine hızlı ulaşmasındadır.
- Katı atık depolama alanı ise tersi bir tesistir: kendisi koku, sinek ve sızıntı riski üretir. Değeri hızlı ulaşılmasında değil, ürettiği riskin insanlara ulaşmamasındadır.
- Sızıntı suyu yer altı suyuna karışırsa kirlilik geniş bir alana yayılır ve geri döndürülmesi çok güçtür. Bu yüzden ölçüt yerleşmelere ve su kaynaklarına uzaklıktır.
- Denetleyelim: iki satırın ölçütü birbirinin karşıtı ✓ — biri yakınlık, öteki uzaklık istiyor.
-
15. Kartlarda bir şehir yaklaşımının uygulamaları verilmiştir. Bu uygulamaların ortak amacı hangisidir?
- A) Şehri küçültmek
- B) Veri toplamayı durdurmak
- C) Trafiği artırmak
- D) Enerji tüketimini yükseltmek
- E) Kaynakları veriye dayalı olarak daha verimli kullanmak
Doğru cevap: E — Sensörle toplanan veriyle anlık yönetim, kaynakların ihtiyaç ölçüsünde ve daha verimli kullanılmasını sağlar.
- Kartlardaki üç uygulamanın ortak basamağını bulalım: her birinde önce ölçüm yapılıyor — sensörle veri toplama, trafik akışının izlenmesi, enerji kullanımının kaydı.
- Ölçüm tek başına amaç değil; toplanan veri kararı besliyor. Trafik yoğunluğuna göre ışık süresi değişiyor, kullanım düştüğünde aydınlatma kısılıyor.
- Böylece kaynak tahminle değil ölçüyle dağıtılır: yakıt, zaman ve enerji ihtiyaç kadar harcanır. Üç uygulamanın ortak amacı kaynakları veriye dayanarak verimli kullanmaktır.
- Denetleyelim: kartların hiçbiri tüketimi artırmayı amaçlamıyor ✓ — hepsi ölçüp ayarlamaya dayanıyor.
-
16. Tabloda aynı şehirde iki alanın yüzey sıcaklığı verilmiştir. Bu tabloya göre şehir planlamasında yeşil alanların işlevi hangisidir?
- A) Kentsel ısı adası etkisini azaltmak
- B) Ulaşımı hızlandırmak
- C) Nüfusu artırmak
- D) Yapı yüksekliğini yükseltmek
- E) Trafiği yoğunlaştırmak
Doğru cevap: A — Yeşil alanlar gölgeleme ve terleme yoluyla yüzey sıcaklığını düşürerek kentsel ısı adası etkisini azaltır.
- Tablodaki iki ölçümü karşılaştıralım: aynı şehirde ve aynı yaz gününde beton kaplı meydanda 48 °C, ağaçlı parkta 33 °C ölçülmüş. Aradaki fark 15 °C.
- Farkın kaynağı yüzeydir. Beton ve asfalt gündüz ısıyı soğurup depolar; koyu ve geçirimsiz yüzey ısınmayı artırır.
- Ağaçlı alanda yüzeyin bir bölümü gölgede kalır, ayrıca bitkiler terleme yoluyla su buharlaştırırken ortamdan ısı çeker. İkisi birlikte sıcaklığı düşürür; şehir ölçeğinde bu, ısı adası etkisinin hafiflemesi demektir.
- Denetleyelim: iki ölçüm aynı gün ve aynı şehirde yapılmış ✓ — fark iklimden değil yüzey örtüsünden geliyor.
-
17. Tabloda iki mahallenin verisi karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre planlamada öncelikle yapılması gereken hangisidir?
- A) A mahallesine ikinci birim açmak
- B) B mahallesine yeni bir sağlık birimi kazandırmak
- C) B mahallesini boşaltmak
- D) İki mahalleyi birleştirmek
- E) Hiçbir şey yapmamak
Doğru cevap: B — Hizmete erişim süresi belirgin biçimde uzun olan mahalle yatırım önceliği taşır; öncelik B mahallesine yeni bir sağlık birimi kazandırmaktır.
- Tablodaki iki süreyi karşılaştıralım: A mahallesinde en yakın sağlık ocağına yürüme süresi 7 dakika, B mahallesinde 46 dakika.
- Aradaki fark altı katın üzerinde. 46 dakikalık bir yürüyüş, günlük sağlık hizmetine erişimi pratikte imkânsız kılar; acil bir durumda bu süre daha da ağır sonuçlar doğurur.
- Planlamada sınırlı kaynak, erişim açığı en büyük olan yere yönlendirilir. Öyleyse yeni sağlık birimi B mahallesine kazandırılmalıdır.
- Denetleyelim: A mahallesine ikinci bir birim açmak 7 dakikalık süreyi biraz kısaltırdı ✓ — ama asıl açık olan 46 dakika yerinde kalırdı.
-
18. Tabloda iki ilçenin verileri verilmiştir. Kişi başına düşen park alanı bakımından doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) İki ilçede eşittir.
- B) B ilçesinde daha fazladır.
- C) A ilçesinde kişi başına düşen alan daha fazladır.
- D) Hesaplanamaz.
- E) B ilçesinde iki katıdır.
Doğru cevap: C — A: 400.000 m² ÷ 200.000 = 2 m²/kişi; B: 600.000 m² ÷ 400.000 = 1,5 m²/kişi.
- 40 hektar 400.000 m², 60 hektar 600.000 m² eder.
- A için: 400.000 ÷ 200.000 = 2 m².
- B için: 600.000 ÷ 400.000 = 1,5 m². A daha fazladır.
-
19. Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A) Parkı tanımlayamamak
- B) Alanı ölçememek
- C) Şehri bulamamak
- D) Toplam miktardan, alanın mekânda nasıl dağıldığı sonucunu çıkarmak
- E) Nüfusu bilmemek
Doğru cevap: D — Toplam park alanının genişliği, o alanın mekânda nasıl dağıldığını göstermez; erişim ise dağılışa bağlıdır.
- Kişinin elindeki veriyi belirleyelim: şehrin TOPLAM park alanı. Bu tek bir sayıdır ve alanın nerelerde bulunduğunu söylemez.
- Vardığı sonuç ise erişimle ilgili: herkesin parka kolayca ulaşabilmesi. Erişim, kişinin evine en yakın parkın uzaklığına bağlıdır.
- Geniş bir toplam alan tek bir büyük parkta toplanmış olabilir; bu durumda şehrin öteki ucundaki mahalleler o alandan yararlanamaz. Öyleyse hata, toplam miktardan dağılış sonucu çıkarmaktır.
- Denetleyelim: aynı toplam alan çok sayıda küçük parka bölünseydi erişim gerçekten kolay olurdu ✓ — sayı aynı, sonuç farklı.
-
20. Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A) Doğal koşullar etkisizdir.
- B) Yerleşmeler rastgele oluşur.
- C) Hizmetler basamaklı değildir.
- D) Yatırımın etkisi yoktur.
- E) Yerleşmeler; doğal koşullar, hizmet basamakları ve yatırım kararlarıyla birlikte biçimlenir.
Doğru cevap: E — Yerleşmeler; doğal koşullar, hizmet basamakları ve yatırım kararlarıyla birlikte biçimlenir.
- Kartları temadaki karşılıklarına bağlayalım. Birinci kart deseni veriyor: dar vadi tabanı çizgisel yerleşmeyi doğuruyordu, yani biçimi doğal koşullar belirliyor.
- İkinci kart hiyerarşiyi ekliyor: köyden metropole doğru hizmet uzmanlaşıyor ve etki alanı genişliyor.
- Üçüncü kart mekânsal etkiyi getiriyor: metro hattı gibi bir yatırım çevresindeki talebi ve değeri değiştiriyor. Üçü birlikte alındığında yerleşmenin tek bir etkenle açıklanamayacağı çıkar.
- Denetleyelim: üç kartın herhangi biri dışarıda bırakılırsa sonuç eksik kalır ✓ — en kapsayıcı seçenek üçünü de içerendir.
Bu testin konusundaki MEB kazanımları
Öğretim programından — bu konuda neyin ölçüldüğünü gösterir.
- COĞ.11.4.1 Türkiye ve dünyadaki yerleşmelerin mekânsal organizasyonunu çözümleyebilme
- COĞ.11.4.2 Türkiye ve dünyadaki yerleşmelerin etki alanını sorgulayabilme
Öğretmen misiniz?
Bu testi cevap anahtarıyla birlikte A4 kâğıda dökün, sınıfta çoğaltın.