Kuvvetin Etkisinde Hareket

1. Sürtünmenin önemsiz olduğu yatay zeminde duran kutuya şekildeki gibi aynı yönde iki kuvvet uygulanıyor. Kutuya etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?

• A) 2 N, sola doğru
• B) 10 N, sağa doğru
• C) 10 N, sola doğru
• D) 24 N, sağa doğru

Doğru cevap: B — Aynı yöndeki kuvvetler toplanır: 6 N + 4 N = 10 N ve yön kuvvetlerin yönüyle aynıdır.

1. Şekildeki iki ok da sağa doğrudur.
2. Aynı yöndeki kuvvetlerin büyüklükleri toplanır.
3. 6 N + 4 N = 10 N bulunur.
4. Bileşke kuvvetin yönü de sağa doğrudur.

2. Şekilde aynı kutuya zıt yönlerde uygulanan iki kuvvet gösterilmiştir. Bu kutuya etki eden bileşke kuvvet hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) 11 N, sağa doğru
• B) 5 N, sola doğru
• C) 5 N, sağa doğru
• D) 24 N, sola doğru

Doğru cevap: C — Zıt yöndeki kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır: 8 N − 3 N = 5 N, yön büyük kuvvetin yönüdür.

1. Sağa 8 N, sola 3 N kuvvet uygulanmaktadır.
2. Zıt yönlü kuvvetlerde büyük olandan küçük olan çıkarılır.
3. 8 N − 3 N = 5 N bulunur.
4. Büyük kuvvet sağa doğru olduğu için bileşke de sağa doğrudur.

3. Şekildeki kutuya eşit büyüklükte ve zıt yönde iki kuvvet uygulanmaktadır. Kutu deney başlangıcında hareketsiz durduğuna göre kuvvetler uygulandığında ne gözlenir?

• A) Kutu sağa doğru hızlanarak hareket eder.
• B) Kutu sola doğru hızlanarak hareket eder.
• C) Kutu yerinden zıplayarak havalanır.
• D) Kutu hareketsiz kalmaya devam eder, çünkü kuvvetler dengelenmiştir.

Doğru cevap: D — Eşit büyüklükte zıt yönlü kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır; duran cisim durmaya devam eder.

1. Kuvvetlerin büyüklükleri 5 N ve 5 N olarak eşittir.
2. Yönleri zıt olduğu için 5 N − 5 N = 0 N bulunur.
3. Bileşke kuvvet sıfır ise kuvvetler dengelenmiştir.
4. Duran cisim dengelenmiş kuvvetler altında durmayı sürdürür.

4. Tabloda düz bir yolda ilerleyen bisikletlinin zamana göre aldığı yol ölçülmüştür. Bu ölçümlerden bisikletlinin sürati nasıl bulunur ve kaç çıkar?

• A) Alınan yol geçen zamana bölünür, 5 m/s bulunur.
• B) Yol ile zaman çarpılır, 60 bulunur.
• C) Zaman yola bölünür, 0,2 bulunur.
• D) Bütün yollar toplanır, 60 m bulunur.

Doğru cevap: A — Sürat = alınan yol ÷ geçen zaman olduğundan 30 m ÷ 6 s = 5 m/s bulunur.

1. Tabloda 6 saniyede 30 metre yol alınmıştır.
2. Sürat, alınan yolun geçen zamana bölünmesiyle bulunur.
3. 30 m ÷ 6 s = 5 m/s hesaplanır.
4. Her 2 saniyede 10 m alınması da bu sonucu doğrular.

5. Grafikte bir koşucunun aldığı yolun zamanla değişimi verilmiştir. Grafiğe göre koşucunun sürati kaç m/s'dir?

• A) 4 m/s
• B) 6 m/s
• C) 8 m/s
• D) 32 m/s

Doğru cevap: C — Koşucu 4 saniyede 32 metre almıştır: 32 ÷ 4 = 8 m/s.

1. Grafikte 4. saniyede yol 32 metredir.
2. Sürat = yol ÷ zaman formülü uygulanır.
3. 32 m ÷ 4 s = 8 m/s bulunur.
4. Çizgi doğru olduğundan sürat boyunca sabittir.

6. Bir servis otobüsü iki şehir arasındaki 180 kilometrelik yolu hiç durmadan 3 saatte almıştır. Otobüsün bu yolculuktaki sürati kaç km/h olur?

• A) 540 km/h
• B) 60 km/h
• C) 183 km/h
• D) 30 km/h

Doğru cevap: B — 180 km ÷ 3 saat = 60 km/h.

1. Alınan yol 180 km, geçen zaman 3 saattir.
2. Sürat = yol ÷ zaman bağıntısı kullanılır.
3. 180 ÷ 3 = 60 hesaplanır.
4. Birimler km ve saat olduğu için sonuç 60 km/h'dir.

7. Şekilde ucuna bir cisim asılan dinamometre gösterilmiştir. İbrenin bulunduğu yer dikkate alındığında cismin dinamometreye uyguladığı kuvvet kaç newtondur?

• A) 0 N
• B) 5 N
• C) 10 N
• D) 15 N

Doğru cevap: C — İbre 10 çizgisinin hizasındadır; ölçülen kuvvet 10 N'dur.

1. Dinamometre üzerinde 0, 5 ve 10 çizgileri işaretlenmiştir.
2. Cisim asıldığında yay uzamış ve ibre aşağı inmiştir.
3. İbre 10 çizgisiyle aynı hizadadır.
4. Bu nedenle ölçülen kuvvet 10 N'dur.

8. Tabloda iki aracın aldığı yol ve bu yolu alma süresi verilmiştir. Hangi aracın sürati daha büyüktür ve aradaki fark kaç km/h'dir?

• A) L aracı, fark 10 km/h
• B) K aracı, fark 10 km/h
• C) K aracı, fark 30 km/h
• D) İki aracın sürati eşittir

Doğru cevap: A — K aracı 240 ÷ 4 = 60 km/h, L aracı 210 ÷ 3 = 70 km/h; fark 10 km/h'dir.

1. K aracının sürati 240 ÷ 4 = 60 km/h'dir.
2. L aracının sürati 210 ÷ 3 = 70 km/h'dir.
3. 70, 60'tan büyük olduğu için L daha hızlıdır.
4. Aradaki fark 70 − 60 = 10 km/h'dir.

9. Bir top hareketi boyunca eşit zaman aralıklarıyla fotoğraflanmış ve konumları şekildeki gibi işaretlenmiştir. İşaretlerin aralıklarına bakan öğrenci topun hareketi için ne söyleyebilir?

• A) Top her saniye daha fazla yol aldığı için hızlanmaktadır.
• B) Top her saniye daha az yol aldığı için yavaşlamaktadır.
• C) Top hiç hareket etmemiştir.
• D) Top eşit zamanlarda eşit yollar aldığı için sabit süratlidir.

Doğru cevap: D — Ardışık işaretler arasındaki uzaklıklar eşittir; bu sabit süratli hareketin göstergesidir.

1. Fotoğraflar 1 saniye arayla çekilmiştir.
2. İşaretler arasındaki uzaklıklar birbirine eşittir.
3. Eşit zamanda eşit yol alınmıştır.
4. Bu durumda topun sürati sabittir.

10. Buz üstündeki kızağa şekildeki gibi üç kuvvet uygulanıyor. Kızağa etki eden bileşke kuvvet ve kızağın hareket yönü nasıl olur?

• A) 5 N, sağa doğru hareket eder
• B) 13 N, sola doğru hareket eder
• C) 1 N, sola doğru hareket eder
• D) 5 N, sola doğru hareket eder

Doğru cevap: A — Sağa doğru 7 N + 2 N = 9 N, sola 4 N; 9 − 4 = 5 N sağa doğrudur.

1. Aynı yöndeki kuvvetler önce toplanır: 7 N + 2 N = 9 N sağa.
2. Sola doğru tek kuvvet 4 N'dur.
3. Zıt yönlü kuvvetler çıkarılır: 9 N − 4 N = 5 N.
4. Büyük kuvvet sağa olduğu için kızak sağa doğru hareket eder.

11. Sabit süratle koşan bir atletin sürati 6 m/s'dir. Bu atlet 480 metrelik parkuru kaç saniyede tamamlar?

• A) 60 saniye
• B) 80 saniye
• C) 120 saniye
• D) 2 880 saniye

Doğru cevap: B — Zaman = yol ÷ sürat olduğundan 480 ÷ 6 = 80 saniye bulunur.

1. Sürat 6 m/s, alınacak yol 480 metredir.
2. Sürat bağıntısı zaman için düzenlenir: zaman = yol ÷ sürat.
3. 480 ÷ 6 = 80 hesaplanır.
4. Atlet parkuru 80 saniyede tamamlar.

12. Halat çekme yarışında iki takımın halata uyguladığı kuvvetler şekilde verilmiştir. Yarışın sonucu ve halatın hareket yönü nasıl olur?

• A) Sağdaki takım kazanır, halat sağa doğru hareket eder.
• B) Soldaki takım kazanır, halat sola doğru hareket eder.
• C) Kuvvetler dengelenir, halat hareket etmez.
• D) Halat önce sola sonra sağa hareket eder.

Doğru cevap: A — Sağdaki takım 420 N, soldaki 350 N uygulamaktadır; bileşke 70 N sağa doğrudur.

1. Sola doğru uygulanan kuvvet 350 N'dur.
2. Sağa doğru uygulanan kuvvet 420 N'dur.
3. Kuvvetler zıt yönlü olduğu için 420 − 350 = 70 N bulunur.
4. Bileşke sağa doğru olduğundan sağdaki takım kazanır.

13. Aynı tahta blok üç farklı yüzey üzerinde dinamometreyle sabit süratle çekilmiş ve okunan değerler tabloya yazılmıştır. Deneyde değiştirilen değişken ve ulaşılan sonuç hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) Değişken bloğun kütlesidir; ağır cisimler daha zor çekilir.
• B) Değişken yüzeyin türüdür; yüzey pürüzlendikçe gereken kuvvet artar.
• C) Değişken çekme süresidir; süre uzadıkça kuvvet azalır.
• D) Değişken dinamometrenin boyudur; uzun dinamometre büyük değer gösterir.

Doğru cevap: B — Aynı blok kullanıldığı için tek değişen yüzeydir; pürüzlü yüzeyde sürtünme arttığından gereken kuvvet büyür.

1. Deneyde aynı tahta blok kullanılmıştır, kütle sabittir.
2. Yalnızca yüzey türü buz, parke ve halı olarak değiştirilmiştir.
3. Okunan değerler 2 N, 6 N ve 11 N biçiminde artmıştır.
4. Demek ki yüzey pürüzlendikçe sürtünme ve gereken kuvvet artar.

14. Bir öğrenci "Bir cisme kuvvet uygulanıyorsa o cisim mutlaka hareket eder." demektedir. Duvarı var gücüyle iten ama duvarı hareket ettiremeyen bir kişi düşünüldüğünde bu ifade için ne söylenir?

• A) Doğrudur, duvar da gözle görülmeyecek kadar az hareket eder.
• B) Doğrudur, kuvvet her zaman hareket oluşturur.
• C) Yanlıştır, çünkü kuvvetler dengelenirse cisim hareket etmez.
• D) Yanlıştır, çünkü duvara kuvvet uygulanamaz.

Doğru cevap: C — Duvara uygulanan kuvvet başka kuvvetlerle dengelendiği için bileşke sıfırdır ve hareket olmaz.

1. Kişi duvara bir itme kuvveti uygulamaktadır.
2. Duvar da aynı büyüklükte zıt yönlü tepki gösterir.
3. Bileşke kuvvet sıfır olduğundan kuvvetler dengelenmiştir.
4. Dengelenmiş kuvvetler altında duran cisim hareket etmez.

15. Grafikte K ve L araçlarının aldığı yolun zamanla değişimi birlikte verilmiştir. Bu grafiğe bakan bir öğrencinin hangi çıkarımı verilerle uyuşmaz?

• A) K aracının sürati 15 m/s'dir.
• B) L aracının sürati 10 m/s'dir.
• C) İki araç da sabit süratle hareket etmektedir.
• D) 6. saniyede iki araç da aynı noktadadır.

Doğru cevap: D — 6. saniyede K 90 m, L 60 m yol almıştır; araçlar aynı noktada değildir.

1. K aracı 6 saniyede 90 m almıştır: 90 ÷ 6 = 15 m/s.
2. L aracı 6 saniyede 60 m almıştır: 60 ÷ 6 = 10 m/s.
3. İki çizgi de doğru olduğu için süratler sabittir.
4. 6. saniyedeki yollar 90 m ve 60 m olduğundan araçlar aynı noktada değildir.